Rada uważa, że Prawo o ustroju sądów powszechnych w zakresie stanowiącym podstawę prawną mechanizmu ustalania wynagrodzeń sędziowskich jest sprzeczne z konstytucją. W wyniku wad tego systemu płace sędziów ulegają systematycznemu zmniejszaniu.

Spadek wynagrodzeń

Członkowie KRS uznali, że obecnie obowiązujący sposób obliczania wynagrodzeń sędziowskich prowadzi do obniżania się ich wysokości. - Wysokość realnej płacy sędziego maleje w zatrważającym tempie - mówi Marek Celej, dyrektor Wydziału Prawnego w KRS.

Jako przykład podaje, że w 1999 roku kwota bazowa stanowiąca podstawę dla ustalania wynagrodzenia sędziego wynosiła 83,1 proc. prognozowanego wynagrodzenia w gospodarce, zaś w 2008 roku kwota ta wynosi już tylko 52 proc. Z tych właśnie powodów Krajowa Rada Sądownictwa obawia się, że w sądownictwie dojdzie do zapaści kadrowej.

- Problem jest poważny, ponieważ w ostatnim czasie było wiele odejść z zawodu sędziego, i to tych najlepszych ludzi - mówi sędzia Waldemar Żurek, rzecznik prasowy Stowarzyszenia Sędziów Polskich Iustita. Dodaje, że może to doprowadzić do sytuacji, gdy za stołem sędziowskim pozostaną najsłabsze jednostki, które nie poradziłyby sobie na wolnym rynku.

Uzależnienie ekonomiczne

We wniosku został przedstawiony także problem braku reprezentacji środowiska sędziowskiego w Komisji Trójstronnej ds. Społeczno-Gospodarczych. To ten organ uzgadnia kwotę bazową wynagrodzeń sędziowskich, która decyduje o waloryzacji płac sędziów. W komisji zasiadają przedstawiciele strony rządowej, pracowników oraz pracodawców. - Wykluczono udział, choćby pośredni, sędziów eliminując tym samym możliwość wpływu przez nich na proces kształtowania kwoty bazowej będącej podstawą ustalania wysokości wynagrodzeń sędziowskich - mówi Marek Celej.

Zdaniem KRS prowadzi to do wniosku, że obecnie obowiązujący mechanizm ustalania płac sędziów jest złamaniem konstytucyjnej zasady stabilności prawa, prawidłowej legislacji, a także kształtowania zaufania obywateli do państwa i stanowionego przez nie prawa.

Ile pytań sądów pracy z całej Polski w przedmiocie stwierdzenia niekonstytucyjności przepisów płacowych sędziów wpłynęło na tle fali pozwów sędziów o wyrównanie wynagrodzenia - do TK? Czy opracowano akt, który zawierałby przepisy gwarantujące sędziom jako przedstawicielom trzeciej władzy niezależność płacową od pozostałych władz? Jak Sejmowa Komisja Sprawiedliwości oceniła poziom wynagrodzeń sędziów względem zgodności z konstytucją?

Małgorzata Kryszkiewicz

Więcej: Gazeta Prawna 14.08.2008 (159) - str. 15