Oznacza to, że ojciec dziecka będzie mógł wykorzystać sześć, a nie cztery tygodnie takiego urlopu, jeśli matka dziecka zdecyduje się na skrócenie macierzyńskiego. W kolejnym roku ojcowie mają mieć też prawo do korzystania z tzw. dodatkowego urlopu macierzyńskiego. Wynika to z rządowego projekt nowelizacji kodeksu pracy, który został już przesłany do Sejmu. Jeśli zmiany te wejdą w życie, to np. w 2010 roku ojciec bliźniąt będzie mógł przebywać na urlopie macierzyńskim nawet 20 tygodni.

W Ministerstwie Pracy trwają też prace nad przepisami, które umożliwiłyby ojcom opiekę nad dzieckiem, w przypadku długotrwałej choroby matki noworodka przebywającej na urlopie macierzyńskim.

Uprawnienia dla ojca

- Obecnie przepisy nie przewidują możliwości wykorzystania takiego urlopu przez ojca dziecka w sytuacji, w której matka, ze względu na stan zdrowia, nie może sprawować opieki nad noworodkiem. W resorcie trwają jednak już prace nad ich zmianą - powiedział GP Radosław Mleczko, wiceminister pracy i polityki społecznej. Nie wiadomo jeszcze, czy przepis przyznający ojcom takie uprawnienie znajdzie się w kodeksie pracy, czy resort zdecyduje się po prostu na wydłużenie okresu pobierania przez ojców zasiłku opiekuńczego.

- Musimy być bardzo precyzyjni, aby uniknąć wątpliwości interpretacyjnych na tle prawa unijnego i jednocześnie nie narazić rodziców na rozwiązanie, które w pewnych specyficznych warunkach, mogłoby okazać się mniej korzystne finansowo - podkreśla Radosław Mleczko. Obecnie jeśli pracownica wykorzysta co najmniej 14 tygodni urlopu macierzyńskiego, z pozostałej części skorzystać może ojciec dziecka. Prawo do niewykorzystanej części takiego urlopu ma on także w sytuacji zgonu matki dziecka w trakcie urlopu macierzyńskiego.

Natomiast gdy poród lub choroba uniemożliwia matce sprawowanie opieki nad dzieckiem, ojciec ma tylko prawo do zwolnienia od wykonywania pracy z powodu konieczności osobistego sprawowania opieki nad dzieckiem. Wówczas na podstawie ustawy z 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa (t.j. Dz.U. z 2005 r. nr 31, poz. 267 z późn. zm.) przysługuje mu zasiłek opiekuńczy maksymalnie przez 60 dni w danym roku kalendarzowym.

Dodatkowy urlop na dziecko

Zgodnie z przekazaną już do Sejmu nowelizacją kodeksu pracy od stycznia 2009 r. pracownicy, która urodzi jedno dziecko, będzie przysługiwać 20 tygodni obligatoryjnego urlopu macierzyńskiego, czyli o dwa tygodnie więcej niż obecnie. Jeśli natomiast w trakcie jednego porodu urodzi więcej dzieci, otrzyma 31 tygodni urlopu. Po wykorzystaniu pierwszych 14 tygodni pozostałą część urlopu - tak jak obecnie - będzie mógł wykorzystać ojciec dziecka.

Kiedy pracodawca będzie musiał udzielić dodatkowego urlopu macierzyńskiego? Dlaczego podział urlopu macierzyńskiego na część obligatoryjną i fakultatywną może nie być korzystny? Czy pracownik, który zdecyduje się w okresie fakultatywnego urlopu macierzyńskiego podjąć pracę na pół etatu, zachowa prawo do połowy zasiłku macierzyńskiego?

Izabela Rakowska-Boroń

Więcej: Gazeta Prawna 18.08.2008 (160) - str. 12