W analizach strategicznych typu PEST, PRESTCOM czy SWOT jako jeden z wymiarów otoczenia firmy literatura podaje "społeczeństwo". Najczęściej "społeczeństwo" przyjmuje postać szeregu trendów odnoszących się do warunków życia, stylów konsumpcji oraz segmentacji czasu obywateli. Jednak w gospodarce poddanej działaniu procesów globalizacji coraz trudniej jest trafnie identyfikować trendy.

Każdemu z nich towarzyszy bowiem anty-trend, trend o dokładnie przeciwnym działaniu. Badania wskazują, że coraz więcej osób pracuje w domu (telepraca, samozatrudnienie, freelancing)? Inne badanie pokazuje, że coraz więcej osób stoi codziennie w korkach podczas podróży do i z pracy. Gdzie tkwi prawda? Na czym oprzeć swoją strategię, aby okazała się ona skuteczna?

Lech Zacher w swojej książce "Transformacje społeczeństw" (Wydawnictwo C.H. Beck, 2007) wskazuje dodatkowe wymiary społecznego otoczenia biznesowego, które są nadzwyczaj aktualne w warunkach społeczeństwa informacyjnego czy społeczeństwa opartego na wiedzy. Na standardowe pytanie odnoszące się do społeczeństwa "jaki jest generalnie współczesny świat, jakie są jego cechy i struktury, co jest nowego czy może lepiej rozpoznanego i uświadomionego" wymienić tu można następujące zjawiska w formie pytań badawczych (wszystkie pytania odnoszą się do pojedynczej analizowanej grupy społecznej):

• Jak bardzo grupa jest zależna od technologii i techniki w sferach: zawodowej, rodzinnej, rekreacyjno-relaksacyjnej?
• Z jakimi innymi grupami społecznymi dana grupa utrzymuje stały, w miarę regularny kontakt (uściślenie - chodzi o wymianę informacji np. poprzez wspólny projekt lub działania komunikacyjne, nie o sam fakt istnienia kontaktu np. poprzez forum internetowe)?
• Jak wiele jednorodnych podgrup można wyróżnić w obrębie danej grupy? Jak wiele różnych doświadczeń, poziomów, struktur, potencjałów, kultur, religii, polityk, strategii zawiera się w danej grupie?
• Jak grupa odnosi się do ryzyka, niepewności, potencjalnych kryzysów i niespodzianek?
• Na co wpływa grupa i co wpływa na nią (innymi słowy - jakie zajmuje miejsce w systemie technicznym, społecznym, gospodarczym)?
• Jaka jest historia grupy? Czy jest to grupa stabilna mimo zmiany warunków, czy też adaptująca się do zmiennych warunków?
• Czy grupa ma na koncie nieciągłe, kreatywne skoki? Czy też może stawia na stały rozwój liniowy i udoskonalanie istniejących rozwiązań?
• Jak grupa postrzega samą siebie (w oczach pojedynczych osób oraz podgrup)? Jak jest postrzegana przez inne grupy? Czy te obrazy są zbieżne? Jeśli istnieje niezgodność, to jak grupa radzi sobie z dysonansem wywołanym przez tę niezgodność?
• Jak bardzo grupa polega na fizycznych kontaktach lokalnych, a w jakim na wirtualnych kontaktach globalnych?
• Czy grupa kieruje się zasadami demokratycznymi, czy raczej polega na przywództwie jednostkowym? Jak postrzegana jest rola członków grupy w stosunku do grupy jako całości i odwrotnie - grupy jako całości w stosunku do jej członków?

Odpowiedzi na te pytania pomogą ci zrozumieć dążenia, cele, marzenia i motywacje grupy. Pomogą ci przewidzieć jej zachowania i określić potrzeby - a przez to sformułować skuteczne zalecenia dla projektantów, sprzedawców i marketingowców odnośnie oferowanych tej grupie produktów lub usług.

Więcej przydatnych informacji na temat społeczeństwa informacyjnego (społeczeństwa opartego na wiedzy) znajdziesz w książce Lecha Zachera "Transformacje społeczeństw" (Wydawnictwo C.H. Beck, 2007).

Mariusz Ludwiński