Takie oświadczenie podatnika to czynny żal. Powstaje tu pytanie, czy pełnomocnik może złożyć donos w postaci czynnego żalu na podatnika, w imieniu którego działa?

Ważna forma i termin

Złożenie czynnego żalu umożliwia sprawcy czynu zabronionego uniknięcie odpowiedzialności karnej skarbowej. Jak wyjaśnia adwokat Wojciech Jaworski z Allen & Overy A. Pędzich, osoba zawiadamiająca o przestępstwie skarbowym (tj. składająca czynny żal) musi wyjaśnić wszelkie istotne okoliczności czynu zabronionego, w tym ujawnić osoby współdziałające w jego popełnieniu. Czynny żal musi być także złożony w odpowiednim terminie.

Przepis nie wskazuje, czy czynny żal może być złożony przez pełnomocnika działającego w imieniu sprawcy przestępstwa, np. członka zarządu spółki kapitałowej, odpowiedzialnego za rozliczenia podatkowe. - Wydaje się, że na podstawie zasad ogólnych, jeżeli pełnomocnictwo ma właściwy zakres, to pełnomocnik może skutecznie złożyć czynny żal w imieniu swojego mocodawcy, który popełnił czyn zabroniony - stwierdza Wojciech Jaworski.

Tylko za zgodą sprawcy

Zgodnie z art. 16 ustawy z 10 września 1999 r. - Kodeks karny skarbowy (t.j. Dz.U. z 2007 r. nr 111, poz. 765 z późn. zm.) podatnik, który popełnił wykroczenie lub przestępstwo skarbowe, powinien: zawiadomić organ ścigania o fakcie popełnienia czynu; ujawnić istotne okoliczności tego czynu; ujawnić osoby współdziałające w jego popełnieniu. Wtedy uniknie odpowiedzialności karnej skarbowej.

Zdaniem adwokat dr Hanny Gajewskiej-Kraczkowskiej z Kancelarii Domański Zakrzewski Palinka, już z samej wykładni gramatycznej powołanego przepisu zdaje się wynikać, że autorem czynnego żalu może być tylko sprawca osobiście. Trzeba jednak podkreślić, że czynny żal jest przede wszystkim oświadczeniem wiedzy, którą posiada sprawca i ujawnia organowi ścigania w celu uniknięcia odpowiedzialności karnej. Zawiadomienie jest więc swoistą formą zeznania, a skuteczność czynnego żalu jest m.in. uzależniona od prawdziwości i zakresu przedłożonych przez sprawcę informacji.

W jakich okolicznościach wg ekspertów czynny żal może być złożony przez pełnomocnika sprawcy? Czy zgodnie z poglądami doktryny zastępstwo w ramach składania przez sprawcę czynnego żalu ogranicza się do pośrednictwa? Czy podpisanie zawiadomienia przez osobę inną niż sprawca może spowodować, że czynny żal nie zostanie uznany za skutecznie złożony i uniemożliwić skuteczne powtórzenie tej czynności już przez samego sprawcę? Czy nieskuteczne zawiadomienie może być przyczyną i podstawą ukarania za popełnione wykroczenie lub przestępstwo skarbowe?

Ewa Matyszewska

Więcej: Gazeta Prawna 25.09.2008 (188) - str. 10