Rozmawiamy z Bohdanem Zdziennickim, sędzią, prezesem Trybunału Konstytucyjnego

Panie prezesie, jakie rozstrzygnięcia prawne podpowiada nasza konstytucja w sytuacji konfliktu kompetencyjnego między prezydentem i premierem?

- Konflikt, a raczej spór kompetencyjny ma miejsce wtedy, kiedy co najmniej dwa centralne konstytucyjne organy państwa uznały się za właściwe do rozstrzygnięcia tej samej sprawy (spór kompetencyjny pozytywny) albo gdy te organy uznały się za niewłaściwe (spór kompetencyjny negatywny). Chodzi przy tym o spór co do właściwości rzeczowej.

Jakie są zasady uznania danej sprawy za spór kompetencyjny?

- W myśl ustawy o Trybunale Konstytucyjnym wniosek dotyczący sporu kompetencyjnego powinien określać kwestionowane działanie lub zaniechanie oraz przepis konstytucji lub ustawy, który został naruszony. Działanie oznacza formalne wszczęcie postępowania w danej sprawie, przewidziane w przepisach prawa, lub wydanie rozstrzygnięcia, a zaniechanie to odmowa wszczęcia postępowania lub wydania rozstrzygnięcia.

Trybunał rozpatruje tylko konkretne sprawy, kiedy zostały złożone odpowiednie wnioski i dokumenty?

- Nie działamy z urzędu. Do Trybunału, jak wiadomo, wniosek skierował premier. Sprawa jest szczególnie złożona, gdyż prezydent - zgodnie z art. 133 ust. 3 konstytucji - współdziała z premierem w zakresie polityki zagranicznej państwa.

Słowem spornym i kluczowym jest współdziałanie.

- Chodzi o zasadę konstytucyjną, która ma znaczenie dla interpretacji postanowień ustawy zasadniczej - o zasadę współdziałania władz, czy też może raczej o jej stosowanie w praktyce. Pamiętajmy jednak, że Trybunał jest sądem prawa.

Być może autorzy konstytucji nie przewidzieli, że Polska tak szybko przystąpi do UE i trzeba ją będzie reprezentować na szczytach Rady Europejskiej?

- Konstytucja umożliwiła przystąpienie do Unii Europejskiej i zawiera rozwiązania pozwalające na uczestnictwo w działaniach instytucji i struktur europejskich. Artykuł 146 stanowi przecież, że Rada Ministrów sprawuje ogólne kierownictwo w dziedzinie stosunków z organizacjami międzynarodowymi.

W jaki sposób zmieni rola banku centralnego, kiedy Polska wejdzie, wcześniej czy później, do strefy euro - jak trzeba będzie zmienić Konstytucję? Czy nie żal sędziom, że Trybunał utracił kompetencję wykładni wszystkich ustaw, nie tylko ustawy zasadniczej? Czy będzie wprowadzona druga izba TK, aby rozpatrywanie spraw szło sprawniej? Jakie prawo powinno się stosować, gdy Trybunał wyda wyrok uchylający przepisy, na podstawie których orzekano? Jakie przepisy stosuje się, gdy Trybunał odroczy wykonanie swego orzeczenia?

Rozmawiała Katarzyna Żaczkiewicz

Więcej: Gazeta Prawna 23.10.2008 (208) - str. 2-3