Dania od dawna postrzegana jest jako kraj atrakcyjny do inwestowania. Prowadzi liberalną politykę inwestycyjną, stwarzając korzystny klimat dla inwestorów zagranicznych, traktując ich tak samo, jak własnych inwestorów.

Kraina Syrenki

Dania jest państwem skandynawskim. Graniczy z Niemcami, Norwegią oraz ze Szwecją. Jej terytorium obejmuje Półwysep Jutlandzki i 404 wysp, m.in. najbardziej znane Zelandia i Fionia.

Danię zamieszkuje 5,41 milionów ludzi., a gęstość zaludnienia wynosi 123 mieszkańców na kilometr kwadratowy. Największe miasta Danii to Kopenhaga, Odense, Arhus oraz Aalborg. Językiem urzędowym jest duński, jednak aż 80 proc. dorosłych Duńczyków posługuje się angielskim i niewiele mniej niemieckim.

Wewnętrzna sytuacja społeczno-polityczna Danii charakteryzuje się stabilnością gwarantowaną sprawnym funkcjonowaniem parlamentarnej demokracji oraz wysokim autorytetem monarchii. Dania jest członkiem ONZ, NATO, OECD, Rady Państw Morza Bałtyckiego oraz UE.

Dania jest państwem o dużym stopniu decentralizacji. Posiada dwustopniowy podział administracyjny. Kraj jest podzielony na 14 okręgów zwanych amtami, dwa obszary metropolitalne na prawach okręgów (Kopenhaga i Frediksberg oraz 275 komun (gmin).

Bez wątpienia można powiedzieć, że Dania należy do najbogatszych krajów na świecie. Standard i zakres świadczeń socjalnych w Danii jest jednym z najwyższych, co objawia się wysokimi nakładami na dziedziny takie jak opieka socjalna czy spożycie zbiorowe. Wydatki na rozbudowany program świadczeń socjalnych pokrywane są z relatywnie wysokich podatków osobistych. Obciążenia podatkowe należą do jednych z najwyższych w Europie, jednak społeczeństwo godzi się na nie pod warunkiem efektywnego funkcjonowania systemu zabezpieczeń społecznych, ochrony zdrowia czy edukacji.

Pewną zachętą dla inwestorów jest fakt, że Dania słynie ze świetnie rozwiniętej infrastruktury. Dania posiada 11 lotnistk - największe w Kopenhadze (Międzynarodowy Port Lotniczy Kastrup). Ponadto na Jutlandii, Fionii i Bornholmie znajduje się 10 lotnisk, które także obsługują połączenia zagraniczne. Poza drogą powietrzną, Dania posiada dużą liczbę portów morskich, które wyposażone są w nowoczesne urządzenia do przeładunku towarów.

Polacy mogą przebywać na terenie Danii bez wiz przez 90 dni. Planując pobyt na dłuższy okres należy uzyskać pozwolenie na pobyt. Dania stosuje stosunkowo rygorystyczne przepisy dotyczące wwozu świeżej żywności, zwłaszcza mięsa i wędlin - nie wolno wwozić do kraju m.in. Surowego mięsa i ryb, produktów zawierających mięso wieprzowe czy dziczyzny. Łączna waga produktów zwierzęcych wwożonych przez jedną osobę nie może przekroczyć 1 kg.

Jednostką monetarną Danii jest korona duńska (DKK), dzielona na 100 ore. Kurs korony duńskiej do polskiej złotówki oscyluje wokół 0,44 PLN/1 DKK. W obiegu znajdują się banknoty o wartości 50, 100, 200, 500 i 1000 DKK oraz monety o nominałach 20, 10, 5, 2 i 1 DKK oraz 50 i 25 ore.

Gospodarka Danii

Dania od lat jest krajem prowadzącym otwartą gospodarkę - wartość wymiany handlowej z zagranicą (towary i usługi) to ok. 81 proc. PKB. To wynik zarówno ograniczonego rynku wewnętrznego, jak i położenia geograficznego (Bałtyk i Skandynawia).

Mięso i przetwory mięsne to jedna z najważniejszych pozycji w duńskim eksporcie, chociaż duńscy przedsiębiorcy znaleźli dla siebie wiele nisz rynkowych, takich jak: farmaceutyki, wysoko przetworzone wyroby metalowe, elektronika, zabawki, meble czy przetworzone produkty rolne. Prawie połowa produkcji przemysłowej Danii jest przeznaczona na eksport, co stanowi ok. 80 proc. wartości duńskiego eksportu.

Obciążenia podatkowe są ponoszone głównie przez pracowników - podatek dochodowy od przedsiębiorstw wynosi 30 proc. Z kolei obciążenia pracodawców na ubezpieczenia socjalne i zdrowotne wynoszą 1 proc. funduszu płac i są jednymi z najniższych w krajach OECD.

Dania jest jedynym krajem UE, w którym stosunki pracy nie są uregulowane przepisami praca lecz umowami zbiorowymi, zawieranymi między związkami zawodowymi a związkiem pracodawców. Wynegocjowane w ten sposób warunki obejmują wszystkich pracowników, niezależnie od tego, czy są członkami związków czy nie, co tworzy barierę dostępu do miejscowego rynku usług dla firm z UE. Konkurencja na rynku wewnętrznym uznana została za niezadawalającą - zarówno w sektorze prywatnym, jak i szeregu usług publicznych - głównie z powodu ograniczeń dostępie do rynku, związanych z:

• silną koncentracją w wielu dziedzinach produkcji,
• powszechną sytuacją, że wiele dziedzin gospodarki nie ma szczegółowych uregulowań prawnych, tylko opiera się na przepisach opracowanych przez izby i stowarzyszenia przemysłowe,
• istniejącą siecią nieformalnych porozumień,
• silną pozycją organizacji branżowych.

Mała skala rynku duńskiego oraz wysokie koszty dostępu do niego są także przyczyną tego, że brak konkurencji wewnętrznej nie jest kompensowany konkurencją firm zagranicznych. Wśród dziedzin najmniej konkurencyjnych znalazły się: produkcja żywności i napojów, przemysł tytoniowy oraz produkcja materiałów budowlanych. Niedostateczna konkurencja jest także w części przemysłu chemicznego, elektronicznego, aparatury medycznej oraz publikacji książek, czasopism i gazet. W zakresie usług najbardziej cierpi handel hurtowy i detaliczny, instalowanie urządzeń elektrycznych i gazowych, transport i niektóre wolne zawody. W tych dziedzinach poziom cen jest wyższy niż w krajach UE o najwyższych dochodach.

W czerwcu 2004 r. rząd duński przyjął plan działania w zakresie polityki konkurencyjności, który ma na celu zrównanie do 2010 r. warunków konkurencji z najbardziej rozwiniętymi krajami OECD, poprzez:

• zwiększenie otwartości rynku duńskiego dla zagranicznych podmiotów gospodarczych,
• wprowadzenie poprawek do Ustawy o Konkurencji,
• organizację monitoringu warunków konkurencji,
• rozszerzenie stosowania zasad konkurencji w sektorze publicznym.

Brak barier to także zachęta

Dania - jako kraj o otwartej gospodarce oraz dużym stopniu zależności od handlu zagranicznego i współpracy międzynarodowej - prowadzi liberalną politykę inwestycyjną, stwarzając korzystny klimat dla inwestorów zagranicznych, traktując ich tak samo, jak własnych inwestorów. Nie wprowadziła specjalnych zachęt, uznając, że jest krajem o wysokiej atrakcyjności inwestowania. W przeprowadzonych w 2004 r. badaniu atrakcyjności wybranych 56 regionów europejskich, Kopenhaga zajęła szóste miejsce, a pierwsze wśród krajów skandynawskich. Wśród zalet Danii wyróżnia się m.in.:

• stabilność polityczną, ekonomiczną i legislacyjną,
• utrzymującą się nadwyżkę w bilansie handlowym i płatniczym,
• bardzo dobry stan finansów publicznych,
• łatwy dostęp do dużych potencjalnych rynków zbytu,
• łatwość zakładania przedsiębiorstw,
• jeden z najwyższych w UE dochód na głowę mieszkańca,
• niską stopę inflacji,
• stosunkowo niski poziom podatku CIT,
• świetnie wyszkoloną i mobilną siłę roboczą oraz wysoką wydajność pracy,
• wysoki poziom innowacyjności,
• stosunkowo niskie koszty utrzymania pracownika.

Jedyną sferą wolnego handlu w Danii jest Wolny Port Kopenhaga (połączony z Portem Malmoe), używany głównie do bezcłowego i bezpodatkowego składowania towarów importowanych, kierowanych na eksport, w tranzycie i przeznaczonych do dystrybucji. Dopuszcza się przetwarzanie i przepakowywanie składowanych tam towarów.

Najwięcej inwestycji lokowanych jest w sektorze usług handlowych i finansowych - 49 proc., a także w produkcji przemysłowej - 13 proc. oraz hotelarstwie i handlu - 12 proc.

sposoby dystrybucji towarów na rynku duńskim różnią się w zależności od rodzaju towaru. Na przykład środku produkcji i surowce przemysłowe wchodzą na rynek najczęściej za pośrednictwem agentów handlowych. Artykuły specjalistyczne i wyroby high-tech są z sprzedawane za pośrednictwem duńskich oddziałów firm zagranicznych. Z kolei towary konsumpcyjne wchodzą na rynek zwykle poprzez agentów importowych i dystrybutorów, chociaż coraz częściej zdarza się, że za pośrednictwem sieci handlu detalicznego i domów towarowych. Znaczna część duńskich firm preferuje zakup towarów importowanych za pośrednictwem lokalnych agentów lub dystrybutorów niż import bezpośredni - duże znaczenie bowiem odgrywa zaufanie do bezpośrednich importerów (agentów, dystrybutorów), którzy przez lata budowali swoją pozycję na rynku. Wyraźnie zaznacza się także tendencja do zakładania przez firmy zagraniczne oddziałów na terenie Danii.

Duńczycy zwracają uwagę najczęściej na cenę, jakość towaru, terminy dostawy i dogodne sposoby płatności. Należy pamiętać, że firmy duńskie wyjątkowo rzadko i niechętnie zmieniają swoich dostawców. Dlatego też, polscy przedsiębiorcy, którzy planują inwestycje w Danii, powinni wykazać się dużą cierpliwością, starannością i konsekwencją.

Pamiętajmy także, że duńscy konsumenci są zniechęceni do sprzedaży bezpośredniej (sprzedaż domokrążna jest traktowana jak naruszenie prywatności) oraz do tele-marketingu.

W prawie duńskim sprawy związane z zawieraniem kontraktów, warunkami wejścia w życie, interpretacją czy unieważnieniem regulowane są ustawą Prawo o Kontraktach. Prawo duńskie nie precyzuje wymagań co do formy umowy (kontraktu), który może mieć także formę ustną. Aby uniknąć windykacji należności, eksport powinien następować w oparciu o pisemne zamówienie lub kontrakt między dostawcą polskim i odbiorcą zagranicznym, w którym określone są m.in. warunki płatności i sposób rozstrzygania ewentualnych sporów (tzw. Klauzula arbitrażowa).

TARGI

W Danii znajdują się trzy centra wystawienniczo-targowe, które organizują imprezy międzynarodowe: Bella Center A/S w Kopenhadze, MesseCenter w Herning i Fredericia Messecenter na Półwyspie Jutlandzkim. Wśród imprez, na które szczególnie warto zwrócić uwagę, są: AGROMEK - międzynarodowe targi maszyn rolniczych, hodowli bydła i trzody chlewnej, organizowane na początku roku w Messecenter (www.agromek.dk), Skandynawskie Targi Meblowe w Kopenhadze, organizowane zwykle w maju (www.danishfurniture.dk), Kopenhaskie międzynarodowe targi odzieżowe, połączone z targami obuwia i wyrobów skórzanych, organizowane w lutym i sierpniu (www.ciff.dk), FORMLAND + Danish Lighting + TEXPO - targi sprzętu oświetleniowego, wyrobów tekstylnych, upominków i sztuki użytkowej w Herning, organizowane w lutym i sierpniu (www.formland.dk), Targi Przemysłowe HI FOR INDUSTRY, organizowane raz na dwa lata w Herning. Gromadzą firmy z sektorów takich jak: automatyka przemysłowa, elektronika czy przemysł opakowaniowy (www.hi-industri.dk), Wakacje dla wszystkich w Herning (www.ferie-for-alle.dk), Targi turystyczne w Kopenhadze, organizowane w pierwszych miesiącach roku (www.tourpol.com), LIB 2008 - Targi maszyn rolniczych i akcesoriów technicznych, 13-15 listopada 2008, Centrum Targowe Fredericia www.dmh.dk, www.lib.dk AGROMEK - Międzynarodowe Targi Maszyn Rolniczych, 25-29 listopada 2008, Centrum Targowe w Herning, www.messecenter.dk Źródło: Wydział Promocji Handlu i Inwestycji Ambasady RP w Kopenhadze; Dania - poradnik polskiego przedsiębiorcy; Ryszard Kowalski, Tomasz Przygoda, Halina Uniwersał, Andrzej Żywień; kwiecień 2007

Wszystkie formy prawne są dostępne w równym stopniu dla podmiotów krajowych, jak i zagranicznych. Zagraniczni przedsiębiorcy mają swobodę wyboru firmy prawnej firmy. Najbardziej powszechna jest spółka akcyjna (A/S) i spółka z ograniczoną odpowiedzialnością (ApS) oraz oddział zagraniczny firmy (Filial). Spółki A/S i ApS mają pełne prawo do podejmowania zobowiązań we własnym imieniu. Działalność produkcyjna i handlowa w danii podlega obowiązkowej rejestracji. Zakładane firmy i oddziały firm zagranicznych musza się zarejestrować w Agencji Przedsiębiorstw i Handlu (DCCA, www.eogs.dk). Agencja nadaje firmie numer Centralnego Rejestru Firm (CVR). Obowiązkowa jest także rejestracja firm w Duńskim Urzędzie Ceł i Podatków, za pośrednictwem Agencji Przedsiębiorstw i Handlu.

Utworzenie firmy w Danii jest stosunkowo kosztowne - koszty wahają się od 10 do 25 tys. DKK. Składają się na to opłaty za usługi firm doradczych, prawników, notariuszy, itp. Nie zapominajmy także o kosztach związanych z tłumaczeniem dokumentów.

Rejestracja firmy musi być poprzedzona wniesieniem założycielskiego kapitału akcyjnego. W przypadku spółki akcyjnej wartość minimalna wynosi 500 ty. DKK, a dla spółki z o.o. wymagany minimalny kapitał to 125 tys. DKK. Z kolei utworzenie oddziału firmy zagranicznej nie wymaga wpłaty kapitału założycielskiego. Rejestracja firmy w Agencji Przedsiębiorstw i Handlu jest bezpłatna.

Dania jest krajem o wysokich kosztach robocizny, dlatego płace są najważniejszym składnikiem kosztów działalności biznesowej. Jednak mamy gwarancję zatrudnienia pracowników o naprawdę wysokich kwalifikacjach. Co ciekawe, w Danii nie jest stosowana określona prawnie minimalna płaca, a wysokość wynagrodzenia jest określana w pracowniczych umowach zbiorowych. Duński tydzień pracy wynosi 37 godzin. Zatrudnieni mają prawnie zagwarantowany 5-tygodniowy okres płatnego urlopu w skali roku.

W Danii funkcjonuje rozbudowany system podatkowy. W pierwszej kolejności obowiązują podatki od dochodów osób prawnych (30 proc.; obowiązek rozliczanie nie później niż sześć miesięcy po zakończeniu roku podatkowego) i fizycznych. Podatki pośrednie to podatek od towarów i usług (VAT - Moms; jednakowa stawka 25 proc. dla importu i dostaw towarów i usług), podatek akcyzowy, opłaty rejestracyjne samochodów oraz podatek od dochodu z nieruchomości. Z kolei posiadany majątek nie podlega opodatkowaniu. Dania nie oferuje wakacji podatkowych ani ulg podatkowych dla inwestorów zagranicznych.

Na koniec jeszcze kilka porad:

• pamiętajmy - firmy przetwórcze muszą uzyskać uprawnienia eksportowe,
• wyroby przemysłowe powinny być zgodne z wymogami określonymi przez przepisy UE,
• istnieje odpowiedzialność za produkt, czyli przyjęcie pełnej odpowiedzialności za zgodność procesu technologicznego z wymaganiami odpowiednich dyrektyw (wystarczy deklaracja producenta),
• każdy towar objęty dyrektywami "nowego podejścia" musi być oznaczony znakiem CE,
• istnieją dwa rodzaje certyfikatów ekologicznych: eco-flower oraz nordic swan; nie są co prawda obowiązkowe, ale ich brak może zamknąć firmie drogę na rynek duński.

Polsko-duńskie stosunki gospodarcze

Wartość bilateralnych obrotów handlowych między Polską a Danią wyniosła w ciągu jedenastu miesięcy 2006 r. 2.756,9 mln euro i wzrosła w stosunku do 2005 r. o 16,3 proc. Tym samym Dania uplasowała się na 13. miejscu wśród partnerów handlowych Polski. Wartość polskiego eksportu towarowego na rynek duński w 2006 r. wzrosła o 16 proc. w stosunku do 2005 r.

Największy udział w eksporcie polskim do Danii w omawianym okresie odnotowano dla towarów z sekcji: maszyny i urządzenia mechaniczne (17,68 proc.), metale nieszlachetne i wyroby z metali nieszlachetnych (10,33 proc.) oraz produkty mineralne (9,70 proc.). Największe tempo wzrostu e eksporcie polskich towarów na rynek duński odnotowano w sekcji towarowej - skóry i skórki surowe i w sekcji wyroby z kamieni, gipsu, cementu (o 53,7 proc.) oraz w sekcji tworzywa sztuczne i wyroby z nich (o 36,1 proc.), w sekcji produktu mineralne (o 34,7 proc.) i w sekcji maszyny i urządzenia mechaniczne (o 32 proc.).

Magdalena Trusińska