Nierzetelni kontrahenci różnymi sposobami mogą bowiem doprowadzić do tego, iż podjęte przez nas czynności egzekucyjne - w tym także te dokonywane przez komornika - mogą z góry być skazane na niepowodzenie. Właśnie ta część postępowania jest uważana za trudną i kluczową. Problemy w egzekucji mogą zaś wystąpić nawet wówczas, gdy mamy pewność, iż nasz nierzetelny kontrahent posiada środki na spłatę swych zobowiązań!

Małżeństwo może chronić dłużnika

Podstawową przeszkodą w skutecznej egzekucji osób fizycznych prowadzących działalność gospodarczą często stają się przepisy prawa rodzinnego. Stanowią one, iż wszelkie przedmioty majątkowe nabyte w czasie trwania małżeństwa, traktowane są jako majątek wspólny (art. 31. § 1. krio). Przepisy art. 41. Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego (krio) stanowią, iż jeśli małżonek zaciągnął zobowiązanie bez zgody drugiego małżonka, wierzyciel może żądać zaspokojenia tylko z majątku osobistego dłużnika oraz z wynagrodzenia za pracę, a jeśli wierzytelność powstała w związku z prowadzeniem firmy, także z przedmiotów majątkowych wchodzących w skład przedsiębiorstwa.

Praktyka ukazuje, iż w polskich realiach główny majątek osoby fizycznej będącej przedsiębiorcą, który gwarantowałby skuteczną windykacje, to jej dom lub mieszkanie. Jeśli ten składnik majątkowy został zaś nabyty w trakcie małżeństwa - stanowi majątek wspólny małżonków, może to zniweczyć podjęte przez nas działania egzekucyjne.

Zgoda małżonka

Jak zabezpieczyć się przed taką sytuacją? Receptą na uchronienie się przed ewentualną stratą jest niezwykle mało popularny wśród przedsiębiorców, wymagany chyba jedynie przez banki dokument - zgoda małżonka kontrahenta na zawarcie przez niego umowy.

Jedynie uzyskanie przed przystąpieniem do współpracy takiego dokumentu, pozwoli bowiem w razie nieterminowej zapłaty na uzyskanie klauzuli wykonalności - także przeciwko małżonkowi dłużnika. Warunkiem skierowania korzystnego dla nas wyroku do egzekucji komorniczej jest bowiem zaopatrzenie go w klauzulę wykonalności. Aby komornik sądowy prowadził zaś egzekucję także z nieruchomości dłużnika nabytej w trakcie małżeństwa, niezbędne jest uzyskanie klauzuli wykonalności także przeciwko małżonkowi dłużnika. Tak uzyskana klauzula rozszerza bowiem zakres egzekucji na majątek wspólny małżonków.

Regulacje tej instytucji zawierają przepisy art. 787. k.p.c. Stanowią one, iż wyrokowi wydanemu przeciwko osobie pozostającej w związku małżeńskim sąd nada klauzulę wykonalności także przeciwko jej małżonkowi z ograniczeniem jego odpowiedzialności do majątku objętego wspólnością majątkową - jeśli wierzyciel wykaże dokumentem urzędowym lub prywatnym, że stwierdzona wyrokiem wierzytelność powstała z czynności prawnej dokonanej za zgodą małżonka dłużnika.

Jaka zgoda

Powyżej wskazane przepisy nie wprowadzają żadnych szczególnych rygorów co do oświadczenia małżonka o wyrażeniu takiej zgody. Warunkiem uzyskania klauzuli wykonalności jest to, aby taka zgoda była udzielona na piśmie. Ustawodawca nie wskazuje także, czy może być to zgoda blankietowa na zawieranie wszelkich czynności prawnych niezbędnych do współpracy, czy też zgody wymaga każda czynność, która stanowi podstawę do żądania zapłaty. Przy braku tak szczegółowych regulacji można przyjąć, iż zgoda małżonka dłużnika może być ogólna, co więcej za wystarczającą można uznać pisemną adnotację na łączącej strony umowie - pod warunkiem, że z treści takiej zgody jasno wynikało, iż małżonek kontrahenta zgadza się na zawieranie dalszych czynności prawnych w ramach współpracy.

Wymaganie od nowego kontrahenta pisemnej zgody jego małżonka na podjęcie z nami współpracy jest mało komfortową formalnością, świadczącą niejako o braku zaufania z naszej strony. Jeśli jednak jest to profesjonalista, z którym warto współpracować, taka prośba spotka się ze zrozumieniem i uznaniem. Warto bowiem pamiętać, iż tak pozorny dokument jakim jest przedmiotowa zgoda małżonka, może uchronić nas nie tylko przed stratą finansową, ale także przed sytuacją, w której nasz dłużnik cieszący się z posiadania niezwykle okazałej nieruchomości, będzie poza zasięgiem wszczętego przez nas postępowania egzekucyjnego.

Autor jest aplikantem OIRP w Wałbrzychu

Michał Zarębski