Spór o termin "wydania interpretacji" pomiędzy podatnikami a fiskusem toczył się od bardzo dawna. Jedna strona twierdziła, iż należy przez niego rozumieć nie tylko sporządzenie interpretacji przez fiskusa i jej podpisanie, ale także jej doręczenie wnioskodawcy. Organy podatkowe natomiast twierdziły, że pod pojęciem tym nie mieści się doręczenie, a jedynie sporządzenie i podpisanie interpretacji.

Pamiętaj, iż na podstawie art. 14o § 1 op w razie niewydania interpretacji indywidualnej w terminie 3 miesięcy uznaje się, że w dniu następującym po dniu, w którym upłynął termin wydania interpretacji, została wydana interpretacja stwierdzająca prawidłowość stanowiska wnioskodawcy w pełnym zakresie. Przyjmuje się więc fikcję prawną, że fiskus wydał interpretację indywidualną popierającą stanowisko wnioskodawcy niezależnie od tego, czy jest ono w rzeczywistości słuszne, czy też nie (tzw. milcząca interpretacja).

Zwróć uwagę, iż do 3-miesięcznego terminu przewidzianego na wydanie interpretacji nie wlicza się terminów i okresów, o których mowa w art. 139 § 4 op. Przepis ten stanowi, że do określonego przepisami op terminu na załatwienie sprawy (w tym przypadku 3-miesięcznego) nie wlicza się terminów przewidzianych w przepisach prawa podatkowego dla dokonania określonych czynności, okresów zawieszenia postępowania oraz okresów opóźnień spowodowanych z winy strony albo z przyczyn niezależnych od organu. W konsekwencji właśnie owe "przyczyny niezależne od organu" są niekiedy w praktyce wykorzystywane przez fiskusa do znacznego wydłużania czasu na wydanie interpretacji bez negatywnych skutków takiego postępowania.

W omawianym wyroku NSA stwierdził, iż fiskus ma 3 miesiące na doręczenie podatnikowi interpretacji. Jeżeli w tym terminie podatnik jej nie otrzyma - wówczas obowiązuje stanowisko podatnika zawarte we wniosku o interpretację (tzw. milcząca interpretacja). Jak więc widzisz, stanowisko sądu jest korzystne dla podatników i co istotne - ma zastosowanie do interpretacji wydawanych zarówno na starych, jak i nowych zasadach. Sąd rozpatrując powyższą sprawę odwołał się do językowej, celowościowej i systemowej wykładni przepisów o interpretacjach. Dodatkowo NSA wskazał, że TK za najistotniejszą funkcję interpretacji podatkowych uznał ich funkcję gwarancyjną, co przemawia za tym, aby uznać, iż muszą one być doręczone wnioskodawcom.

Wyrok TK dotyczący zwrotu VAT

Z kolei 13 października 2008 r. Trybunał Konstytucyjny rozpoznał wniosek Rzecznika Praw Obywatelskich (RPO) dotyczący terminu zwrotu różnicy podatku naliczonego nad należnym. Trybunał orzekł (wyrok nr K 16/07), że art. 87 ust. 2 zdanie drugie uptu (w poprzednim brzmieniu) był zgodny z Konstytucją RP.

Zgodnie z tym przepisem, jeżeli zasadność zwrotu VAT wymagała dodatkowego sprawdzenia - naczelnik urzędu skarbowego mógł przedłużyć termin zwrotu do czasu zakończenia postępowania wyjaśniającego (zauważ, iż podobnie rzecz się ma obecnie). RPO kwestionował ten przepis twierdząc, że uptu nie wskazuje jasnych przesłanek wszczęcia postępowania wyjaśniającego ani też maksymalnego terminu jego prowadzenia przez organ podatkowy, a to zaś czyni iluzoryczną zasadę neutralności VAT.

W omawianej sprawie Trybunał rozpatrzył zarzuty RPO, analizując odpowiednie przepisy Ordynacji podatkowej, Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi i Kodeksu postępowania administracyjnego, a ponadto regulacje Dyrektywy 2006/112 oraz orzecznictwo sądów administracyjnych i ETS. Trybunał wziął także pod uwagę przedstawioną przez Ministra Finansów praktykę stosowania kwestionowanego przepisu. Zdaniem TK systemowa analiza gwarancji, zabezpieczających interesy płatnika VAT przed arbitralnością administracji finansowej, prowadzącej postępowanie wyjaśniające, nie potwierdza zarzutów wniosku. Kwestionowany przepis uptu określał zdaniem TK zarówno przesłanki wszczęcia postępowania sprawdzającego, jak i wyznaczał ramy czasowe jego prowadzenia. Informacje przedstawione Trybunałowi przez Ministra Finansów potwierdzały, że złożoność życia gospodarczego oraz indywidualne zachowania podatników powodują, że stworzenie zamkniętego katalogu przesłanek, których wystąpienie uzasadnia przedłużenie terminu do dokonania zwrotu podatku, jest niemożliwe.

Minister Finansów wskazał jednocześnie listę przykładowych przesłanek wszczęcia postępowania. W praktyce postępowanie wyjaśniające jest wszczynane przede wszystkim wtedy, gdy z prowadzonych postępowań kontrolnych wynika, iż dotychczasowe nieprawidłowości w rozliczeniach mogą mieć wpływ na bieżące rozliczenia podatnika i gdy brak aktywności samego podatnika lub jego celowe działania uniemożliwiają potwierdzenie zasadności zwrotu. Zdaniem Trybunału RPO formułując swój zarzut nie wziął pod uwagę kontekstu systemowego kwestionowanego przepisu oraz możliwych jego interpretacji stosowanych w utrwalonym orzecznictwie sądowym, jak również nie wykazał, że praktyka stosowania tego przepisu doprowadziła w istocie do nadania mu w trwały sposób niekonstytucyjnej treści.

Poradnik "VAT w praktyce" to serwis informacyjny, w którym zawsze znajdziesz aktualne informacje, porady.

www.vatwpraktyce.pl