Jednym z ważniejszych celów polityki spójności Unii Europejskiej jest walka z bezrobociem oraz promocja zatrudnienia, w szczególności w nowoczesnych dziedzinach gospodarczych.

Bezrobocie nadal stanowi istotny problem, szczególnie w krajach członkowskich najmniej rozwiniętych. Niektóre kategorie pracowników mają szczególne trudności z wejściem na rynek pracy. Są to osoby długotrwale bezrobotne, kobiety, osoby niepełnosprawne.

Aktualne przepisy wyróżniają trzy kategorie pomocy publicznej na zatrudnienie pracowników znajdujących się w szczególnej sytuacji oraz pracowników niepełnosprawnych:

• pomoc na zatrudnienie pracowników znajdujących się w szczególnie niekorzystnej sytuacji,
• pomoc na zatrudnienie pracowników niepełnosprawnych,
• pomoc na rekompensatę dodatkowych kosztów związanych z zatrudnieniem pracowników niepełnosprawanych.

Kim jest pracownik znajdujący się w niekorzystnej sytuacji? Zgodnie z definicją przyjętą w przepisach jest to każda osoba, która należy do następujących kategorii:

• osoby pozostające bez pracy przez okres ostatnich sześciu miesięcy bez zatrudnienia za wynagrodzeniem,
• osoby bez wykształcenia ponadgimnazjalnego lub zawodowego,
• osoby w wieku powyżej 50 lat,
• samotne osoby dorosłe utrzymujące co najmniej jedną osobę,
• osoby pracujące w sektorze bądź zawodzie, w których dysproporcja pracujących w nim kobiet i mężczyzn jest o 25% większa od średniej dysproporcji występującej na poziomie krajowym,
• członkowie grup mniejszościowych, którzy w celu zwiększenia szans na uzyskanie dostępu do stałego zatrudnienia muszą podnieść znajomość języka, uzupełnić szkolenia zawodowe lub zwiększyć doświadczenie zawodowe.

Z kolei pracownicy niepełnosprawni to osoby, które zostały uznane za niepełnosprawne na mocy prawa krajowego lub u których stwierdzono ograniczenie wynikające z upośledzenia sprawności fizycznej, psychicznej lub umysłowej.

Intensywność pomocy na zatrudnienie pracowników znajdujących się w niekorzystnej sytuacji w formie subsydiów nie może przekroczyć 50% kosztów kwalifikowanych obejmujących koszty zatrudnienia w okresie nie dłuższym niż 12 miesięcy (dla osób w szczególnie niekorzystnej sytuacji - 24 miesiące). W przypadku pracowników niepełnosprawnych intensywność pomocy wynosi 75% kosztów kwalifikowanych obejmujących koszty zatrudnienia, a więc koszty płac brutto powiększone o składki na ubezpieczenie społeczne, w całym okresie świadczenia przez niego pracy na rzecz przedsiębiorcy.

Dopuszczalna intensywność pomocy na pokrycie kosztów dodatkowych tj. takich, których pracodawca nie poniósłby gdyby nie zatrudnił pracowników sprawnych, wynosi 100% kosztów kwalifikowanych obejmujących:

• koszty adaptacji miejsca pracy,
• koszty zatrudnienia osoby wyłącznie do pomocy osobie niepełnosprawnej,
• koszty adaptacji lub nabycia wyposażenia lub zakupu i autoryzacji oprogramowania przeznacznego do użytku osób niepełnosprawnych, w tym technologii wspomagającej lub przystosowującej do ich potrzeb, wykraczające poza koszty jakie poniosłoby przedsiębiorstwo gdyby zatrudniło pracownika sprawnego.

Jeżeli pracodawca oferuje zatrudnienie chronione (tj. zatrudnienia w przedsiębiorstwie, w którym co najmniej 50% pracowników to osoby niepełnosprawne), wówczas do kosztów kwalifikowanych zalicza się koszty budowy, wyposażenia lub rozbudowy danego przedsiębiorstwa oraz wszelkie koszty administracyjne i transportu bezpośrednio związane z zatrudnieniem osób niepełnosprawnych.

Pomoc na zatrudnienie pracowników w niekorzystnej sytuacji lub pracowników niepełnosprawnych jest dopuszczalna i co do zasady wyłączona spod obowiązku notyfikacji. Wyjątek stanowi pomoc udzielona pojedynczemu przedsiębiorstwu w ciągu jednego roku, której wartość jest na tyle znacząca, że mogłaby istotnie wpłynąć na konkurencję i w związku z tym Komisja Europejska nakłada na kraje członkowskie obowiązek notyfikacji. Obowiązek ten dotyczy pomocy na zatrudnienie pracowników znajdujących się w niekorzystnej sytuacji, jeśli wielkość wsparcia przekracza 5 mln euro, a także pomocy na zatrudnienia pracowników niepełnosprawnych oraz na rekompensatę dodatkowych kosztów związanych z zatrudnieniem osoby niepełnosprawnej, jeśli wielkość wsparcia przekracza 10 mln euro.

Wiele innych przydatnych informacji na temat zakresu możliwej pomocy publicznej firmom i przedsiębiorcom znajdziesz w książce "Dopuszczalność pomocy publicznej. Uregulowania wspólnotowe i krajowe" Agnieszki Jankowskiej i Mirosława Marka (Wydawnictwo C.H. Beck, 2009). Książkę znajdziesz w księgarni www.ksiegarnia.beck.pl, wpisując w pole wyszukiwarki tytuł. Wykorzystanie za zgodą Wydawcy.

Mariusz Ludwiński dla Wydawnictwa C.H. Beck