Jednym z głównych zagrożeń dla sprawnego funkcjonowania transportu drogowego w Polsce jest zły stan techniczny dróg publicznych. Ma to również negatywny wpływ na poziom bezpieczeństwa ruchu drogowego. Z wcześniejszych kontroli Najwyższej Izby Kontroli wynikało, że zarządy dróg publicznych, które mają utrzymywać, remontować i budować drogi, nie dokonywały kontroli jakości wykonywanych robót drogowych oraz corocznych przeglądów stanu technicznego nawierzchni drogowych i obiektów mostowych.

W związku z tym NIK przeprowadziła z własnej inicjatywy kontrolę działalności administracji publicznej w zakresie zapewnienia jakości robót wykonywanych na drogach publicznych. Kontrolą objęto okres od 1 stycznia 2006 roku do 30 czerwca 2008 roku. Została ona przeprowadzona we wszystkich oddziałach Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad oraz Zarządach Dróg Wojewódzkich. Ponadto skontrolowano zarządy dróg w wybranych miastach na prawach powiatu oraz powiatowe zarządy dróg. Działalność administracji publicznej została oceniona m.in. z punktu widzenia sprawności przygotowania do rozpoczęcia realizacji projektów drogowych (w tym prawidłowości opracowania dokumentacji przetargowej), skuteczności egzekwowania od wykonawcy wymaganej jakości robót i skuteczności kontroli w zakresie zapewnienia właściwej jakości robót drogowych.

Najwyższa Izba Kontroli negatywnie oceniła działalność administracji publicznej w zakresie zapewnienia zadowalającej jakości wykonywanych robót na drogach publicznych. Stwierdzono nieprawidłowości w działalności większości skontrolowanych podmiotów (79,4%), przede wszystkim na etapie wykonywania oraz odbioru drogowych robót budowlanych. Nieprawidłowości skutkujące obniżeniem jakości dróg wystąpiły w przypadku 53,5% wszystkich zbadanych zadań drogowych.

O złej lub niezadowalającej jakości wykonywanych robót na drogach publicznych świadczy fakt, że zaledwie po upływie około dwóch lat od oddania drogi do użytku, występowały już liczne usterki i wady. Stwierdzone wady bądź niedoróbki polegały głównie na występowaniu lokalnych zaniżeń poboczy i chodników, kolein, nierówności poprzecznych, nierówno osadzonych kratek ściekowych, spękań siatkowych nawierzchni oraz miejscowych braków warstwy ścieralnej. Nienależytą jakość robót drogowych stwierdzono także w przypadku zadań realizowanych w latach poprzednich. Wyniki kontroli 39 zadań inwestycyjnych, odebranych w latach 2000 - 2005 wykazały, że w 21 przypadkach drogi te kwalifikowały się do ponownego remontu lub remont został już wykonany.

Stwierdzono także nieprawidłowości w dokumentacji przetargowej na etapie udzielania zamówień publicznych (dotyczyły co szóstego zadania). Polegały one głównie na akceptacji przez niektóre zarządy dróg nierzetelnie opracowanej dokumentacji projektowej.

NIK negatywnie ocenia również skuteczność nadzoru inwestorskiego, zarówno na etapie wykonywania robót, jak i ich odbioru. Nierzetelny nadzór był podstawową przyczyną niewłaściwej jakości robót wykonywanych na drogach publicznych. Stwierdzone nieprawidłowości na etapie odbioru końcowego robót drogowych, świadczą natomiast nie tylko o nierzetelnym nadzorze inwestorskim oraz o słabości systemu kontroli wewnętrznej, ale również o istnieniu warunków do występowania korupcji.

Istotną przyczyną występowania dużej liczby nieprawidłowości, było również niepodejmowanie przez kontrolę wewnętrzną i audyt wewnętrzny badań w tym zakresie. Pozbawiało to kierownictwa skontrolowanych podmiotów wiarygodnych informacji o skali i przyczynach występowania nieprawidłowości oraz ich charakterze.

Wyniki kontroli wskazują, że nieprawidłowości i uchybienia występowały na każdym etapie procesu inwestycyjnego. W rezultacie, zły stan techniczny dróg, tuż po wykonaniu robót budowlanych, wymaga przede wszystkim dodatkowych nakładów finansowych na usuwanie różnego rodzaju wad, niedoróbek i usterek (drogi te będą wymagały wcześniejszych remontów niż planowano). Brak egzekucji właściwej jakości robót drogowych świadczy zatem o zmarnotrawieniu części wydatków, przeznaczonych na drogownictwo. Zły stan techniczny dróg skutkuje także utrudnieniami w ruchu drogowym oraz zwiększa zagrożenie dla bezpieczeństwa ruchu drogowego. W związku z tym, Najwyższa Izba Kontroli zwróciła się do Ministra Infrastruktury o podjęcie odpowiednich działań.

źródło: NIK