(fot. Dulux)

Za pomocą farb do wnętrz możemy niemal dowolnie kreować wnętrza naszego domu. Przemalowanie ścian i sufitów to z pewnością najtańszy sposób na gruntowną zmianę wystroju naszego najbliższego otoczenia. Kolory mogą pobudzić zarówno zmysły, jak i wyobraźnię, podsuwając całkiem nowe pomysły aranżacyjne. A wybór jest naprawdę olbrzymi...

Jednak podobnie, jak nie tylko szata zdobi człowieka, tak również o wyborze farby do wnętrz nie powinna decydować jedynie uroda jej odcienia.

Oprócz walorów dekoracyjnych, farby do ścian wewnętrznych i sufitów powinny charakteryzować się trwałością barw i znikomą emisją szkodliwych substancji, a także zapewniać możliwość łatwego zmywania zabrudzeń.

Podobnie jak w grupie farb elewacyjnych, dominują wśród nich wyroby akrylowe o dużej zdolności krycia, matowe bądź o jedwabistym połysku. Zróżnicowanie cenowe w tej rodzinie wyrobów jest ogromne - farby z pozoru podobne mogą różnić się ceną nawet o kilkaset procent.

Farby bardzo tanie przy pracach remontowych wymagają najczęściej wielokrotnego nakładania. Ostrożnie należy również traktować farby drogie, reklamowane jako kryjące przy jednokrotnym malowaniu; w praktyce możliwość taka istnieje, zachodzi jednak jedynie w przypadku pokrywania czystego, jednobarwnego podłoża o bardzo wyrównanej chłonności.

Jak ocenić farbę?

W zależności od rodzaju farby i stopnia zabrudzenia powierzchni, ściany maluje się od jednego do trzech razy (fot. Dulux)

Trudno jednoznacznie oszacować jakość farby do wnętrz na podstawie informacji handlowych czy też instrukcji zamieszczanych na opakowaniach; nieocenioną pomocą będzie tu z pewnością opinia doświadczonego malarza.

Fachowcy doskonale wiedzą, które farby przy swojej umiarkowanej cenie wykazują zadowalające własności. Wiedza ta może okazać się dla nas wyjątkowo cenna, gdyż farba to produkt, którego wady ujawniają się najczęściej dopiero w trakcie kilkuletniej eksploatacji wykonanej powłoki malarskiej, a w najlepszym razie tuż po pomalowaniu ścian. Jeśli jednak jesteśmy zdani na własną decyzję, za dosyć dobry wyznacznik jakości możemy uznać cenę wyrobu.

Farby do wnętrz z najniższej "półki cenowej" ze względu na niską odporność na wycieranie oraz niewielką zdolność krycia nadają się raczej do zastosowań podrzędnych. Najszersze zastosowanie mają farby do wnętrz ze średniego przedziału cenowego, które przy malowaniu wnętrz mieszkalnych powinny być podstawowym materiałem wykończenia większości pomieszczeń.

Wprawdzie w obrębie tego przedziału występują dość znaczne różnice własności użytkowych, jednak pewną gwarancję da nam nabycie wyrobu uznanego, sprawdzonego producenta. Najdroższe farby do wnętrz są raczej przeznaczone do wykonywania powłok malarskich w obiektach użyteczności publicznej, np. hotelach, gdzie warunki użytkowania wymagają od nich szczególnej trwałości, a przepisy - spełnienia rygorystycznych wymogów higienicznych.

Bardzo interesujące efekty daje zastosowanie farb strukturalnych (fot. Fox Dekorator)

Większość gotowych do użycia farb do wnętrz przeznaczonych do malowania ścian i sufitów to wodne dyspersje tworzyw sztucznych, komponowane z różnych żywic polimerowych, modyfikowanych dodatkami poprawiającymi własności użytkowe. W praktyce przyjmuje się ogólny podział na kilka grup wyrobów, zależnie od głównego składnika powłokotwórczego, choć w rzeczywistości farby najczęściej zawierają mieszaninę różnych spoiw. Dlatego gotowy wyrób może znacznie odbiegać od własności charakterystycznych dla spoiwa podstawowego i jedynie badania laboratoryjne pozwalają na szczegółowe określenie jego parametrów.

Wzornik ułatwia wybór odpowiedniej farby (fot. Benjamin Moore Polska).

Rodzaje farb

* polioctanowe - można nakładać je na cienkie powłoki z farb klejowych, wykazują jednak znaczy skurcz przy wysychaniu, co przy wielokrotnym malowaniu może powodować łuszczenie się powłoki, * akrylowe - farby o uniwersalnym zastosowaniu; wykazują dobrą elastyczność, przyczepność do podłoża oraz wysoką zdolność krycia. Ich zaletą jest także wysoka paroprzepuszczalność. Tworzą gładką i trwałą powłokę; można nimi malować wszelkie pomieszczenia domowe, * lateksowe - charakteryzują się dużą odpornością na ścieranie, elastycznością, a także wysoką paroprzepuszczalnością. Można pokrywać nimi ściany wymagające częstego zmywania; szczególnie polecane do pomieszczeń "mokrych": kuchni, łazienek, pralni, * alkidowe - dają szczelną, odporną na wodę powłokę o wysokiej przyczepności do podłoża. Ich składniki wykorzystywane są głównie w farbach izolujących (na plamy); farby o spoiwie alkidowym służą też do wykonywania, w zastępstwie farb olejnych, matowych "lamperii", * mineralne (wapienne, metylocelulozowe) - obecnie rzadko wykorzystywane ze względu na niską trwałość uzyskiwanych z nich powłok; stosowane tylko w pomieszczeniach suchych. Dostępne są w postaci białego proszku rozpuszczalnego w wodzie.


Tak pomalowane pomieszczenie wydaje się niższe i zarazem przytulniejsze (fot. TBD)

Farby do zadań specjalnych

Należą do nich produkty o szczególnych właściwościach, znajdujące zastosowanie wszędzie tam, gdzie zwykła farba nie zapewni zadowalającego krycia bądź efektu dekoracyjnego, lub też nie sprosta trudnym warunkom eksploatacyjnym. Są wśród nich izolujące farby do wnętrz- rozpuszczalnikowe o spoiwie alkidowym, dające matową powłokę, przeznaczone do likwidacji zacieków czy zażółceń od nikotyny. Farby te mogą być stosowane jako docelowe pokrycie lub podkład pod standardową powłokę akrylową.



Do pomieszczeń o specjalnych wymogach przeznaczone są farby o dużej odporności na stałe zawilgocenie. Umożliwiają one wielokrotne zmywanie - nawet do 20 000 cykli testujących. Wytwarza się je na bazie wodorozcieńczalnego kopolimeru lateksowo-akrylowego. W połączeniu ze wzmacniającą tapetą z włókna szklanego służą do wykańczania tzw. pomieszczeń "mokrych": łazienek, pralni itp.

Ciekawe efekty dekoracyjne można uzyskać stosując farby mozaikowe. Różne tempo wysychania wchodzących w ich skład komponentów pozwala na mechaniczne (przy pomocy wałka, szmatki lub pędzla) zdejmowanie nie zaschniętych fragmentów, co umożliwia uzyskanie fantazyjnych, wielobarwnych wzorów.

Na pograniczu farb i tynków klasyfikowane są farby strukturalne, nakładane grubą warstwą przy użyciu szpachli. Po wstępnym przeschnięciu powierzchnię powłoki fakturujemy wałkiem, co nadaje jej pożądaną strukturę.

Wybierając odpowiedni kolor, należy pamiętać, aby na własną rękę nie kolorować farby, ponieważ nieodpowiednie pigmenty mogą zniszczyć jej strukturę (fot. Beckers)

Barwa i faktura

Farby do ścian i sufitów dostępne są najczęściej w kolorze białym, choć niektóre firmy produkują również gotowe wyroby w innych kolorach. Na zamówienie można uzyskać dowolny odcień z niemal nieograniczonej palety barw zawartej we wzornikach producentów.

Farbę o konkretnej barwie przygotowuje się metodą przemysłową w firmowym mieszalniku, gdzie do białej farby-bazy dodawane są pigmenty ze sterowanego komputerowo dozownika. Zależnie od rodzaju farby do wnętrz, podłoża i techniki malowania, możemy uzyskać zróżnicowane powłoki, od zdecydowanie matowych, przez lekko błyszczące, aż po pełny lub tzw. satynowy połysk.

Przy zakupie większej ilości farby do wnętrz przygotowywanej w mieszalniku warto skorzystać z możliwości otrzymania próbki preparatu - malując nim fragment ściany, możemy sprawdzić czy wybrany kolor nam odpowiada.

(fot. Vox Industrie)

Ocena barwy jedynie na podstawie wzornika kolorów może być myląca, zarówno ze względu na niewielką powierzchnię "listków" (kolor na dużej powierzchni zawsze wydaje się bardziej intensywny), jak i na specyfikę sklepowego oświetlenia (używane tam powszechnie świetlówki sprawiają, że barwa może znacznie różnić się od tej, jaką uzyskamy w warunkach oświetlenia domowego). Malowanie próbne pozwoli nam też ocenić stopień połysku powłoki.

Z pomocą barw możemy kreować wnętrza naszego domu nie tylko w zakresie stylistyki; kolor i jego odcień mają bowiem duży wpływ na postrzeganie przestrzeni w pomieszczeniu. Umiejętnie posługując się kolorami, można w pewnym stopniu zniwelować "defekty" przestrzenne.

Niski sufit "podniesiemy" malując go na biało, ściany zaś - na ciemno. Jeśli chcemy obniżyć optycznie pomieszczenie zbyt wysokie, pomalujmy je w szerokie poziome pasy. Mały pokój lepiej wykończyć farbą w jasnym kolorze - ciemne ściany zmniejszą go wizualnie. Zbyt długie pomieszczenie skrócimy pokrywając ciemną powłoką ścianę naprzeciw wejścia, i odwrotnie - wydłużymy, jeżeli ściana ta będzie jaśniejsza niż pozostałe. Użycie strukturalnej farby do wnętrz pozwoli nam zamaskować drobne nierówności podłoża, natomiast pokrycie go farbą dającą wysoki połysk podkreśli wszelkie jego niedoskonałości.

Ściśle związana z wyborem farby do wnętrz jest również konieczność konserwacji ścian. Najłatwiej utrzymać w czystości powłoki malarskie o gładkiej powierzchni - wolniej gromadzi się na nich kurz, a ewentualne zabrudzenia nie wnikają w drobne nierówności. Oczywiście gładkość uzyskanej powłoki zależy też w dużej mierze od wyrównania podłoża; efekt idealny uzyskamy jedynie na ścianach pokrytych gładzią gipsową lub płytami gipsowo-kartonowymi.

Należy jednak pamiętać, że faktura ściany zależy także od sposobu nakładania farby, jej rozpływności oraz gęstości. Użycie wałka z długim runem da efekt "skórki pomarańczy", malując zatem "na gładko" należy używać wałków o krótkim włosiu. Najwięcej zabiegów wymagają ściany wykończone farbami strukturalnymi.

Efekt zdecydowanej faktury z pewnością może być interesujący, jednak powierzchnie takie trzeba systematycznie odkurzać, gdyż we wszelkich nierównościach i zagłębieniach gromadzi się kurz, który z czasem może trwale przywierać do farby. Fakturowana powierzchnia wymaga też znacznie większej ilości farby przy odnawianiu.

Dobieramy farbę do wnętrza

Wyroby o optymalnych cechach do stosowania w pokoju dziennym to farby akrylowe ze "średniej półki" cenowej.

Sień, przedpokój i korytarze, ze względu na ich intensywne i specyficzne użytkowanie, najlepiej pokryć farbą umożliwiającą częste zmywanie ścian, np. akrylowo-lateksową. Dobrym rozwiązaniem będzie również pomalowana powłoką lateksową tapeta z włókna szklanego.

Łazienka i kuchnia to miejsca szczególnie narażone na działanie wody i wilgoci; sufit i ściany niepokryte okładzinami ceramicznymi malujemy tu farbami odpornymi na wilgoć i pozwalającymi na szorowanie z użyciem środków czystości.

W pomieszczeniach gospodarczych wystarczające i ekonomiczne będzie zastosowanie tanich farb emulsyjnych, gdyż i tak ich ściany wymagać będą częstego odnawiania.

Do sypialni zalecane są farby o wysokiej paroprzepuszczalności; cecha ta umożliwia wchłanianie nadmiaru wilgoci przez ściany i utrzymanie we wnętrzu zdrowego klimatu.

Pokoje dziecięce to, jeśli chodzi o utrzymanie nieskazitelnej powierzchni powłok malarskich, miejsca "wysokiego ryzyka". Ponieważ ich ściany trudno uchronić przed malarskimi zapędami pociech, dlatego lepiej malować je farbami tanimi, licząc się z koniecznością częstego odnawiania.