Z reguły, ZUS przed wydaniem poświadczenia sprawdza czy delegowany pracownik został zgłoszony do ubezpieczeń przez wysyłającego pracodawcę. Jeżeli ta weryfikacja wypadnie pozytywnie, a ponadto, spełnione są inne kryteria delegowania wynikające z przepisów prawa wspólnotowego, to na podstawie art. 14 ust. 1 lit. a), ZUS poświadcza formularz E 101.

Jeżeli okaże się, że dana osoba jest nie tylko ubezpieczona jako pracownik, lecz również jako osoba prowadząca działalność na własny rachunek, to formularz E 101 nie zostanie poświadczony. W tym przypadku nie mamy do czynienia wyłącznie z wykonywaniem aktywności zawodowej w jednym państwie, lecz dochodzi do zbiegu tytułów do ubezpieczeń - ubezpieczony wykonuje pracę za granicą na rzecz polskiej firmy delegującej i jednocześnie prowadzi w Polsce działalność gospodarczą.

Zgodnie z art. 14 c rozporządzenia 1408/71 w takim przypadku ubezpieczony podlega ubezpieczeniom społecznym za granicą w państwie wykonywania pracy, natomiast nie mogą mieć tu zastosowanie polskie przepisy.

Zakład Ubezpieczeń Społecznych poinformuje polskiego pracodawcę o powodach niepoświadczenia formularzy E 101, ponieważ w decyzji z 1 września 2005 r., Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych stwierdził, że "osoba prowadząca działalność gospodarczą musi liczyć się z tym, że jej dane umieszczone w publicznie dostępnych spisach podlegają ograniczonej ochronie, bowiem zakresem przedmiotowym ustawy z dnia 29 sierpnia 1977 r. o ochronie danych osobowych (Dz. U. z 2002 r., nr 101, poz. 926 ze zm.) objęte są wyłącznie dane osób fizycznych.

Przepisów o ochronie danych osobowych nie stosuje się natomiast do przetwarzania informacji o innych podmiotach, w szczególności o osobach prawnych, jednostkach organizacyjnych nie posiadających osobowości prawnej oraz podmiotach prowadzących działalność gospodarczą w oparciu o przepisy ustawy o swobodzie działalności gospodarczej w takim zakresie, w jakim identyfikują podmiot w obrocie gospodarczym i ściśle wiążą się z prowadzoną przez niego działalnością gospodarczą. Tym samym osoba decydująca się na taką działalność, godzi się na ograniczenie swojego prawa do prywatności w większym zakresie()".

Takie stanowisko wyraził także Naczelny Sad Administracyjny, który w wyroku z 28 listopada 2002 r. (sygn. Akt II SA 3389/01) orzekł, że "w sytuacji, gdy przedsiębiorca objął swoim zakresem danych indywidualnych dotyczących firmy, swoje dane osobowe (), nie może on domagać się, jako osoba fizyczna ochrony swoich danych osobowych, które są wykorzystywane nie jako dane osobowe, lecz jako dane firmy. Decydując się na utożsamianie tych danych, godzi się bowiem na szersze ich ujawnienie i słabszą ochronę".

Magdalena Jędrzejewska

specjalista w zakresie ubezpieczeń społecznych