Przedsiębiorcom marzą się jasne zasady podatkowe, niskie podatki i przynajmniej nieuciążliwe kontrole. Dlatego też dla wielu z nich przeniesienie działalności do raju podatkowego jest wielką pokusą. Decyzje w tej sprawie często przyspieszają liczne spory i problemy, jakie firmom stwarza fiskus. Warto jednak zastanowić się, czy tzw. raje podatkowe to rzeczywiście swoista oaza wolna od działań skarbówki, czy jest to tylko przereklamowane hasło.

Polski system podatkowy jest niestabilny, a błędne decyzje urzędów skarbowych oraz wysokie ryzyko powstania zaległości podatkowych to, norma do której jesteśmy przyzwyczajeni. Jest to jednocześnie główne źródło obaw przeciętnego podatnika. Utrudnia to funkcjonowanie szczególnie osobom prowadzącym biznes, dlatego uciekają oni do rajów podatkowych.

Termin raju podatkowego stosuje się do państwa, które mają wyjątkowo łagodne przepisy podatkowe. Główne jego cechy to:

• bardzo niskie stawki podatkowe (w porównaniu z innymi krajami) lub ich brak dla wszystkich lub wybranych kategorii dochodów oraz podatników,
• korzystniejsze opodatkowanie dochodów transferowanych do rezydentów podatkowych raju podatkowego, ale także
• brak współpracy międzynarodowej w zakresie wymiany informacji podatkowych oraz bardzo szeroki zakres tajemnicy bankowej oraz
• nieuzasadnione uprzywilejowanie podatkowe niektórych podmiotów oraz niejasne przepisy podatkowe.

Opłacalność rejestracji lub tworzenia podmiotów w rajach jest duża. Stanowi atrakcyjną alternatywę w porównaniu ze stawkami podatkowymi obowiązującymi w Polsce, czy też w innych krajach Unii. Przyczyniają się do tego również banki, które mają w nich siedziby. Ulokowany w nich kapitał podlega znacznie mniejszym obciążeniom lub jest zwalniany z opodatkowania.

Polscy przedsiębiorcy coraz częściej korzystają z zasad rozliczania i opodatkowania zysków i strat stosowanych w tych krajach w celu optymalizacji podatkowej. Stosują je za pomocą nowoczesnych technik, które ułatwiają korzystanie z oferty odległych państw. Gwarantują one również bezpieczeństwo i pewność obrotów. Firmy korzystają z różnic w obciążeniu podatkowym pomiędzy krajami, czyli z tzw. międzynarodowego planowania podatkowego.

Polacy szukają raju m. in. w takich państwach jak np. Cypr, Malta, Luksemburg, Madera, Szwajcaria, Liechtenstein, wyspy na kanale La Manche - Jersey i Guernsey, czy też wyspa Man. Należy się spodziewać, że inwestycje w tych krajach będą cieszyły się coraz większym zainteresowaniem. Spowodować to mogą: rosnąca świadomość podatkowa polskich podatników, wzrost ich zamożności oraz coraz doskonalsza technika mająca niebagatelne znaczenie w swobodnym dysponowaniu kapitałem.

Wiele rządów prowadzi więc przedsięwzięcia na rzecz walki z zagranicznymi rajami podatkowymi. Chcą przeciwdziałać transferom dochodów za granicę, poza zasięg krajowego fiskusa. Inicjatywę eliminacji rajów podatkowych podejmowano nawet na szczycie G20 w Londynie. Rząd polski również walczy w państwami, które stosują w swoich systemach fiskalnych szkodliwą konkurencje podatkową. Wprowadza przepisy, które mają utrudnić firmom kontakt z rajami.

Polskie prawo nie definiuje jednak raju podatkowego. Wskazuje tylko listę państw, które są za takie uważane oraz obowiązki, o których musi pamiętać podmiot polski zawierający tam transakcje. Zobowiązany jest on przede wszystkim do:

• sporządzenia dokumentacji podatkowej takiej transakcji,
• udowodnienia faktycznego wykonania usługi na swoją rzecz przez podmiot będący rezydentem raju podatkowego, jeżeli chce zaliczyć ten wydatek do kosztów podatkowych.

Firma powinna również wiedzieć, że korzystanie z usług podmiotów mających siedzibę w raju podatkowym skutkuje, zgodnie z przepisami art. 88 ust. 1 pkt 1 ustawy o VAT, brakiem możliwości obniżenia kwoty podatku należnego, jak też brakiem możliwości zwrotu różnicy tego podatku. Poza tym takie transakcje są szczególnie narażone na wnikliwe badanie i kontrolę ze strony organów podatkowych.

W związku z tym, że państwa nie mają możliwości ingerowania w system podatkowo-prawny obowiązujący w rajach podatkowych, wprowadzają one dodatkowe obostrzenia prawne we własnym ustawodawstwie, i to nie tylko w zakresie regulacji podatkowych. Urzędy podatkowe chcą zwalczyć transakcje z rezydentami takich krajów. Polscy podatnicy powinni więc pamiętać o obowiązkach i ograniczeniach w zakresie transferu kapitału do podmiotów lub instytucji w rajach podatkowych.

BS