Zgodnie z jedną z podstawowych zasad rządzących VAT, dana czynność opodatkowana jest tym podatkiem wtedy, gdy dokonuje jej podmiot będący podatnikiem VAT. Podatnikiem takim, co do zasady, jest ten, kto samodzielnie wykonuje działalność gospodarczą. Od tej reguły istnieją jednak pewne wyjątki.

Jedną z czynności podlegających opodatkowaniu, przy której powyższa zasada w pewnych sytuacjach może nie zadziałać, jest wewnątrzwspólnotowe nabycie towarów (WNT). WNT to nabycie prawa do rozporządzania jak właściciel towarami, które w wyniku dokonanej dostawy są wysyłane lub transportowane na terytorium państwa członkowskiego inne niż terytorium państwa członkowskiego rozpoczęcia wysyłki lub transportu przez dokonującego dostawy, nabywcę towarów lub na ich rzecz. Innymi słowy z WNT mamy do czynienia na przykład wtedy, gdy polski podatnik VAT kupuje od niemieckiego podatnika towar, który w wyniku tej transakcji jest wysyłany z Niemiec do Polski.

Zobowiązanym do rozliczenia nie tylko podatnik

Zobowiązanym do rozliczenia VAT przy WNT może być nie tylko podmiot, który jest podatnikiem, o którym mowa w art. 15 ustawy o VAT. Będzie tak w przypadku nabycia nowych środków transportu. W praktyce oznacza to, iż każdy, kto za granicą (a konkretnie w innym niż Polska kraju UE) kupi nowy samochód, a następnie sprowadzi go do Polski, będzie musiał z tego tytułu odprowadzić do urzędu skarbowego 22% VAT. Bez znaczenia przy tym będzie to, czy nabycie samochodu nastąpiło w ramach prowadzonej działalności gospodarczej, czy dana osoba profesjonalnie trudni się sprowadzaniem takich aut, czy też kupno nastąpiło wyłącznie na cele osobiste. Samo nabycie przez daną osobę nowego środka transportu jest wystarczającą przesłanką, aby uznać, że musi ona rozliczyć VAT.

WNT charakteryzuje się licznymi wyjątkami. Z jednej strony skutkować może ono potraktowaniem jak podatnika osoby nieprowadzącej działalności gospodarczej, z drugiej strony jednak nie przy każdej transakcji między podatnikami VAT z różnych państw członkowskich WNT wystąpi. Tytułem przykładu wskazać można, że WNT nie dotyczy pewnych kategorii towarów, m.in. niektórych statków czy też towarów przeznaczonych do użytku personelu dyplomatycznego.

Czasami przemieszczenie towarów też jest WNT

Warto pamiętać o jeszcze jednej „wyjątkowości” WNT. Ustawa o VAT zrównuje z tą czynnością przemieszczenie przez podatnika VAT towarów należących do niego, z terytorium innego kraju UE na terytorium Polski. Takie przemieszczenie będzie uznawane za WNT, jeżeli towary zostały w tym innym kraju przez podatnika wytworzone, wydobyte, nabyte lub zaimportowane w ramach prowadzonego przez niego tam przedsiębiorstwa i służyć mu mają do wykonywania w Polsce czynności w charakterze podatnika VAT.

Adam Sękowski, prawnik w kancelarii podatkowej Ożóg i Wspólnicy