Wadium stanowi swoistego rodzaju zabezpieczenie przy postępowaniu o zamówienie publiczne. Pełni funkcję zabezpieczająco-rekompensującą dla zamawiającego i gwarantuje udział w postępowaniu uczestników rzeczywiście zainteresowanych zawarciem określonej umowy. Organizator przetargu ma możliwość zatrzymania przedmiotu wadium na wypadek niezawarcia umowy przez oferenta, którego oferta została wybrana.

Żądanie wadium

W przypadku, gdy wartość zamówienia jest równa lub przekracza kwoty określone na podstawie art.11 ust. 8 ustawy Prawo zamówień publicznych (dalej Pzp), a więc kwoty stanowiące równowartość w złotych:
- 133.000 euro w przypadku zamawiających z „sektora rządowego”,
- 206.000 euro w przypadku zamawiających z „sektora samorządowego”,
- 4120.000 euro w przypadku zamawiających sektorowych,
zamawiający żąda (a więc ma obowiązek żądać) od wykonawców wniesienia wadium.

Jeżeli wartość tego zamówienia jest mniejsza niż podanych wyżej kwot, zamawiający może żądać (wedle własnego uznania) od wykonawców wniesienia wadium.

W sytuacji jednak nie wniesienia przez wykonawcę wadium, zamawiający ma obowiązek wykluczyć go z postępowania na podstawie art. 24 ust. 2 pkt 4 ustawy Pzp.

Wadium jako gwarancja ubezpieczeniowa znajdująca się w posiadaniu zamawiającego, a złożona do wcześniejszego postępowania, mimo iż zgodnie z obowiązującymi przepisami Pzp jak i postanowieniami SIWZ powinna być zwrócona wykonawcy, może stanowić zabezpieczenie kolejnego postępowania, o ile stosowny aneks zostanie złożony w terminie ważności wcześniej udzielonej gwarancji. Złożenie wadium w określonym postępowaniu nie oznacza, iż wadium to nie może być wykorzystane w kolejnym postępowaniu.( wyrok KIO z 2008-02-29, KIO/UZP 130/08).

Kwota wadium

Zamawiający określa kwotę wadium w wysokości nie większej niż 3% wartości zamówienia, którą wnosi się przed upływem terminu składania ofert. Podstawą obliczenia tej kwoty jest wartość szacunkowa zamówienia (a więc wartość netto), która ujawniana jest przede wszystkim w treści protokołu z postępowania o udzielenie zamówienia publicznego. Złożenie wadium równocześnie z ofertą nie powoduje ujemnych skutków w postępowaniu o udzielenie zamówienia publicznego, chyba że zamawiający wyraźnie oznaczył wcześniejszy termin wniesienia wadium.

Zamówienie w częściach a kwota wadium

Jeżeli zamawiający dopuszcza składanie ofert częściowych lub udziela zamówienia w częściach, musi określić kwotę wadium dla każdej z tych części.

W sytuacji, gdy wykonawca składa ofertę na więcej niż jedną część, może wnieść wadium osobno dla każdej części, jak i łącznie.

Zamówienie uzupełniające

Jeżeli zamawiający przewiduje udzielenie zamówień uzupełniających, określa kwotę wadium dla wartości zamówienia podstawowego, w wysokości nie wyższej niż 3% wartości zamówienia.

Formy wniesienia wadium

Wadium może być wnoszone w jednej lub kilku następujących formach:
1. pieniądzu
2. poręczeniach bankowych lub poręczeniach spółdzielczej kasy oszczędnościowo-kredytowej, z tym że poręczenie kasy jest zawsze poręczeniem pieniężnym
3. gwarancjach bankowych
4. gwarancjach ubezpieczeniowych
5. poręczeniach udzielanych przez podmioty, o których mowa w art. 6b ust. 5 pkt 2 ustawy z dnia 9 listopada 2000 r. o utworzeniu Polskiej Agencji Rozwoju Przedsiębiorczości (Dz. U. z 2007 r. Nr 42, poz. 275 z późn. zm.).

Wybór formy należy tylko i wyłącznie do wykonawcy. Może on wnieść wadium w jednej lub kilku formach. Zamawiający nie może żądać od wykonawcy wniesienia wadium tylko w jednej formie.

UWAGA: Nawet już po otwarciu ofert wykonawcy mogą zmienić formę wniesionego wadium. Należy tylko pamiętać, że oferta nie może by nawet na chwilę niezabezpieczona przez wadium, dlatego też zmieniając formę wykonawca musi najpierw wnieść wadium w innej formie, a dopiero potem odzyskać wadium wniesione w dotychczasowej formie.

Wadium wnoszone w pieniądzu wpłaca się przelewem na rachunek bankowy wskazany przez zamawiającego. Zamawiający przechowuje następnie wadium wniesione w pieniądzu do ukończenia postępowania na rachunku bankowym. Należy zapamiętać, że nie wystarczy samo obciążenie rachunku bankowego wykonawcy o kwotę wadium. Wadium uważa się za wniesione z chwilą wpłynięcia środków na rachunek bankowy wskazany przez Zamawiającego. W wyroku z dnia 25 kwietnia 2007r. Zespół Arbitrów przy UZP (sygn. akt UZP/ZO/0-462/07) uznał, iż dowodem wniesienia wadium nie może być dokument wykonania operacji bankowej - dyspozycji przelewu. W sytuacji, kiedy uznanie rachunku bankowego poprzez zaksięgowanie kwoty wadium nastąpiło po terminie (godzinie) otwarcia ofert należy uznać, iż wadium nie zostało wniesione.

UWAGA: Wpłata gotówkowa na konto wskazane przez Zamawiającego w zasadzie nie jest dopuszczalna. Ustawa przewiduje wyłącznie formę wpłaty bezgotówkowej - polecenie przelewu. Takie uregulowanie miało na celu zwalczanie procederu tzw. „prania brudnych pieniędzy”. Je3dnakże w orzecznictwie prezentowany jest pogląd – wbrew intencjom ustawodawcy i literalnemu brzmieniu ustawy - o dopuszczalności wpłacenia wadium w formie gotówkowej. W wyroku Krajowej Izby Odwoławczej z dnia 14 lipca 2008 r. (sygn. akt KIO/UZP 663/08) wskazano, że chociaż zgodnie z przepisami wadium powinno być wniesione przelewem z rachunku przedsiębiorcy na rachunek zamawiającego, to wpłacenie w formie gotówkowej nie jest podstawą do wykluczenia wykonawcy z przetargu. Podobne stanowisko KIO zajęło ostatnio w wyroku z dnia 13 lutego 2009 r. (sygn. akt KIO/UZP/140/09) uznając, iż ustawodawca nie dopuścił wykluczenia wykonawcy z postępowania w razie odmiennego sposobu wniesienia wadium niż przez polecenie przelewu bankowego. Odnosząc się do kwestii zapobiegania wprowadzania do obrotu pieniędzy pochodzących z nielegalnych źródeł, KIO powołało się na przepisy mówiące o konieczności rejestracji przez banki każdej transakcji o wartości przekraczającej 15 tys. euro. Pogląd ten uznać należy za nietrafny, albowiem regułą nie jest, że wadium przekracza równowartość w złotych tej kwoty. Tym niemniej należy odnotować, że w orzecznictwie jest wyrażane takie stanowisko.

W przypadku wnoszenia wadium w formie gwarancji bankowej lub ubezpieczeniowej należy pamiętać, że ustanowione w ten sposób zabezpieczenie (wadium) musi być nieodwołalne, bezwarunkowe, bez jakichkolwiek zastrzeżeń, płatne na pierwsze żądanie Zamawiającego i nieprzenoszalne. W przypadku gwarancji bezwarunkowej, bank/ubezpieczyciel - po otrzymaniu wezwania od beneficjenta - ma obowiązek dokonania zapłaty, bez potrzeby dokumentowania, czy zabezpieczone gwarancją zdarzenie nastąpiło. W swej treści powinna określać warunki, których zaistnienie spowoduje powstanie po stronie banku obowiązku zapłaty.

Należy pamiętać, że wadium – wnoszone w formie gwarancji lub poręczeń – musi określać przypadki, w których Zamawiający może się zaspokoić z wadium – zatrzymać wadium. Zamawiający zatrzymuje wadium, jeżeli zaistnieje jedna z poniższych okoliczności:

1. Wykonawca, którego oferta została wybrana:
a) odmówił podpisania umowy w sprawie zamówienia publicznego na warunkach określonych w ofercie i/lub
b) nie wniósł zabezpieczenia należytego wykonania umowy i/lub
2. Zawarcie umowy w sprawie zamówienia publicznego stało się niemożliwe z przyczyn leżących po stronie Wykonawcy i/lub
3. Wykonawca w odpowiedzi na wezwanie, o którym mowa w art. 26 ust. 3 Pzp, nie złożył dokumentów lub oświadczeń, o których mowa w art. 25 ust. 1 Pzp lub pełnomocnictw i nie udowodnił, że wynika to z przyczyn nieleżących po jego stronie.

Jeżeli z treści dokumentu nie wynika, że wadium zabezpiecza powyższe roszczenia Zamawiającego, Zamawiający uzna, że wadium nie zostało skutecznie wniesione, co skutkuje wykluczeniem wykonawcy z udziału w postępowaniu.

Zwrot wadium i forma

Zamawiający zwraca niezwłocznie wadium, jeżeli:
1. upłynął termin związania ofertą,
2. zawarto umowę w sprawie zamówienia publicznego i wniesiono zabezpieczenie należytego wykonania tej umowy,
3. zamawiający unieważnił postępowanie o udzielenie zamówienia publicznego, a protesty zostały ostatecznie rozstrzygnięte lub upłynął termin do ich wnoszenia.

Zwrot wadium na wniosek wykonawcy

Zamawiający zwraca niezwłocznie wadium na wniosek wykonawcy,
1. który wycofał ofertę przed upływem terminu składania ofert,
2. który został wykluczony z postępowania,
3. którego oferta została odrzucona.

UWAGA zamawiający nie zwraca wadium wykonawcy jeżeli nie złożył on na wcześniejsze wezwanie zamawiającego istotnych dokumentów, oświadczeń, pełnomocnictw, chyba że wykonawca udowodni, że wynika to z przyczyn nieleżących po jego stronie.

W przypadku zwrotu wadium, które zostało wniesione w pieniądzu, zamawiający zwraca je wraz z odsetkami wynikającymi z umowy rachunku bankowego, na którym było ono przechowywane, pomniejszone o koszty prowadzenia rachunku bankowego oraz prowizji bankowej za przelew pieniędzy na rachunek bankowy wskazany przez wykonawcę.

Ponowne wniesienie wadium na żądanie zamawiającego

Zamawiający żąda ponownego wniesienia wadium od wykonawców, którzy otrzymali zwrot wadium w wyniku odrzucenia ich ofert, bądź wykluczenia z postępowania, jeżeli w wyniku ostatecznego rozstrzygnięcia protestu unieważniono czynność wykluczenia wykonawcy lub odrzucenia oferty. Wadium wnosi się w terminie określonym przez zamawiającego.

Zapraszamy na strony serwisu poświęcone przetargom publicznym. Zobacz "Przetargi" w portalu finansowym Bankier.pl