Zdarza się często, iż w tekście oferty znajdują się różnego rodzaju błędy lub omyłki. Aby tego rodzaju drobne błędy lub omyłki nie dyskwalifikowały korzystnej dla zamawiającego oferty, z czasem w zamówieniach publicznych pojawiła się możliwość dokonywania ich poprawienia przez zamawiającego, o ile dotyczyły one tekstu pisanego (omyłka pisarska) lub sposobu wyliczenia ceny (omyłka rachunkowa).

Aby modyfikacje te nie doprowadziły do zmiany treści oferty, co naruszałoby zasady uczciwej konkurencji, ustawa wyraźnie zakazywała prowadzenia pomiędzy zamawiającym a wykonawcą negocjacji dotyczących złożonej oferty oraz dokonywania jakiejkolwiek zmiany w jej treści, z wyjątkiem oczywiście poprawiania oczywistych omyłek pisarskich i omyłek rachunkowych. Początkowo ustawodawca – jeszcze w ustawie z dnia 10 czerwca 1994 r. o zamówieniach publicznych – dopuścił możliwość poprawia oczywistych omyłek w tekście oferty, zakazując jednocześnie dokonywanie jakiejkolwiek zmian w treści złożonej oferty, w tym zwłaszcza zmiany ceny.

Potwierdził to Sąd Okręgowy w Warszawie z dnia 10 grudnia 2002 r. (sygn. akt V Ca 1514/02), uznając, iż oczywistą omyłką jest widoczna, niezamierzona niedokładność, błąd pisarski albo rachunkowy lub inna podobna usterka w tekście, natomiast sprostowanie oczywistej omyłki nie może prowadzić do zmiany treści oferty, w szczególności nie może polegać na zmianie określonego w ofercie rozmiaru świadczenia oferenta lub ceny.

Uchwalając ustawę z dnia 29 stycznia 2004 r. Prawo zamówień publicznych, ustawodawca wprost dopuścił możliwość poprawiania omyłek rachunkowych w obliczeniu ceny, a w celu usunięcia wątpliwości, które to omyłki nadają się do poprawienia (albowiem nie stanowią błędu w obliczeniu ceny), wprowadził w art. 88 katalog tych omyłek i sposób ich poprawienia, w zależności od tego, czy cena jest ceną kosztorysową czy ceną ryczałtową. Zamknięty katalog omyłek rachunkowych oraz sposobów ich poprawienia miał tę wadę, że jeżeli dana omyłka popełniona w treści oferty nie mieściła się w tym katalogu, traktowana była jako błąd w obliczeniu ceny, skutkujący odrzuceniem oferty. Rozwiązanie to w praktyce było więc niewystarczające, albowiem wiele nieprawidłowości rachunkowych nie mogło być w ten sposób być korygowanych.

Jeżeli jednak, dana omyłka rachunkowa w obliczeniu ceny podlegała poprawieniu, zamawiający poprawiał ją w tekście oferty, a następnie zawiadamiał niezwłocznie o tym wszystkich wykonawców, którzy złożyli oferty. Wykonawca, w którego ofercie zamawiający poprawił omyłkę rachunkową w obliczeniu ceny, był zobowiązany wyrazić na to zgodę pod rygorem odrzucenia jego oferty. Innymi słowy, jeżeli wykonawca nie zgadzał się z poprawieniem omyłki rachunkowej, choćby dlatego, że jego zdaniem nie była to omyłka rachunkowa, bądź też poprawienie omyłki rachunkowej prowadziło do pogorszenia jego sytuacji (wskutek poprawienia omyłki rachunkowej jego oferta przestała być najkorzystniejsza), musiał się liczyć z odrzuceniem swojej oferty.

Ustawa dawała wykonawcy w takim przypadku możliwość dokonania wyboru alternatywnego rozwiązania – albo wyrazić zgodę na poprawienie omyłki rachunkowej w terminie 7 dnia od dnia otrzymania zawiadomienia o poprawieniu omyłki, albo też wnieść w tym samym terminie protest na czynność zamawiającego, polegającą na poprawieniu omyłki. W tym ostatnim przypadku, ostateczne oddalenie protestu powodowało, że oferta wykonawca podlegała odrzuceniu z uwagi na niewyrażenie zgody na poprawienie omyłki rachunkowej w obliczeniu ceny.

Przed takim dylematem stanął jeden z wykonawców, który z jednej strony wyraził zgodę na poprawienie omyłki rachunkowej w obliczeniu ceny, z drugiej zaś wniósł protest na tę czynność zamawiającego.

Krajowa Izba Odwoławcza, rozpatrując jego odwołanie od oddalenia protestu przez zamawiającego, w wyroku z dnia 5 listopada 2008 r. (sygn. akt KIO/UZP 1180/08) uznał, iż nie miał on interesu prawnego we wniesieniu protestu i odwołania, skoro jednocześnie wyraził zgodę na poprawienie omyłki rachunkowej. Oddalając odwołanie, KIO uznało, że wykonawca ten, jeżeli nie godził się na poprawienie omyłki rachunkowej w ofercie winien złożyć protest na tę czynność zamawiającego, wstrzymując się jednocześnie ze złożeniem oświadczenia o akceptacji dokonanej poprawki. Zdaniem KIO wykonawca ten nie mógł wyrazić zgody na poprawienie omyłki rachunkowej pod warunkiem zawieszającym, iż jego protest na czynność poprawienia omyłki zostanie oddalony.

Sąd Okręgowy w Katowicach, wyrokiem z dnia 8 stycznia 2009 r. (sygn. akt Ga 502/08) oddalił skargę wykonawcy, uznając, iż nie jest prawnie dopuszczalne na gruncie zamówień publicznych składanie oświadczeń woli pod warunkiem. Co prawda w zamówieniach publicznych mają zastosowanie przepisy Kodeksu cywilnego, jednakże tylko w zakresie nie uregulowanym w ustawie Prawo zamówień publicznych. Ustawa Prawo zamówień publicznych reguluje sposób poprawianie omyłek w art. 87 ust. 2, art. 88 i art. 89 pkt 7, a żaden z tych przepisów nie dopuszcza wyrażania zgody na poprawienie omyłek z zastrzeżeniem warunku.

Problem ten traci jednak na znaczeniu wobec dokonanej w 2008 r. nowelizacji ustawy Prawo zamówień publicznych. Ustawodawca zdecydował się przywrócić ogólne pojęcie omyłki rachunkowej w obliczeniu ceny, traktując ją jako oczywista omyłkę rachunkową, likwidując jednocześnie zamknięty katalog możliwości i sposobów poprawiania omyłek w obliczaniu ceny, poprzez uchylenie art. 88 ustawy. Przez oczywista omyłkę rachunkową należy więc rozumieć bezsporną, niebudzącą wątpliwości omyłkę w obliczeniu ceny - a więc omyłkę widoczna na pierwszy rzut oka, w przypadku której osoba dokonująca analizy oferty nie będzie miała wątpliwości, że dana wartość jest podana błędnie i nie ma jednocześnie wątpliwości, jak ma być ona poprawiona. Co ważne, ustawodawca nie wymaga już wyrażania zgody przez wykonawcę na poprawienie omyłki rachunkowej pod rygorem odrzucenia oferty. Podstawą odrzucenia oferty jest natomiast okoliczność, że oferta zawiera błędy w obliczeniu ceny. Za błąd w obliczeniu ceny przyjmuje się przede wszystkim przyjęcie przez wykonawcę nieprawidłowej stawki podatku VAT, nie tyle zaś błędne wyliczenie wysokości samego podatku, wskutek nieprawidłowego obliczenia np. ceny netto.

Zapraszamy na strony serwisu poświęcone przetargom publicznym. Zobacz "Przetargi" w portalu finansowym Bankier.pl