Przed wejściem w życie ustawy z dnia 4 września 2008 r. o zmianie ustawy Prawo zamówień publicznych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 171, poz. 1058), a więc przed dniem 24 października 2008 r., ustawodawca nakładał na zamawiających obowiązek poprawiania w tekście oferty oczywistych omyłek pisarskich oraz oczywistych omyłek rachunkowych w obliczeniu ceny. Jednocześnie w sposób kazuistyczny ustawodawca uregulował sposób poprawiania przez zamawiających omyłek rachunkowych w obliczeniu ceny, wskazując katalog omyłek podlegających poprawienie, w zależności od tego, czego dotyczył błąd.

Wadą powyższego rozwiązania było przede wszystkim ograniczenie możliwości poprawiania błędów w ofertach tylko do przypadków, gdy polegały one wyłącznie na popełnieniu w tekście oferty oczywistej omyłki pisarskiej lub omyłki rachunkowej. Poza zakresem regulacji w zakresie poprawiania omyłek pozostawały w zasadzie inne błędy, w szczególności drobne błędy odnoszące się do treści ofert, które jednak nie miały istotnego wpływu na treść oferty.

W praktyce zdarzało się, zwłaszcza w postępowaniach o udzielenie zamówienia publicznego na roboty budowlane, iż zamawiający byli zobowiązani do odrzucenia oferty, uznanej za najkorzystniejszej, z tej tylko przyczyny, że w ofercie tej popełniono błędy rachunkowe w obliczeniu ceny, które nie są możliwe do poprawienia w myśl ustawowo określonych reguł, bądź też popełniono błędy odnoszące się do treści oferty (np. w kosztorysie ofertowym liczącym kilkaset lub więcej pozycji), powodujące jej sprzeczność z treścią SIWZ.

Najbardziej spektakularny przykład stanowi przetarg na budowę mostu wchodzącego w skład autostradowej obwodnicy Wrocławia. Zamawiający był zobowiązany do odrzucenia najkorzystniejszej oferty ze względu na sprzeczność treści tej oferty z treścią SIWZ z tej to przyczyny, iż w kosztorysie wykonawca nie uwzględnił, a konsekwencji i nie wycenił 8 kloszy do lamp o łącznej wartości 47 zł. Pikanterii całej sprawie dodaje fakt, iż w wyniku odrzucenia tej oferty, zamawiający zobowiązany był wybrać jako najkorzystniejszą następną w kolejności ofertę, droższą o prawie 125 milionów złotych. Decyzja o odrzuceniu tańszej oferty została zaakceptowana przez Krajową Izbę Odwoławczą.

W tym miejscu należy wskazać, iż w dotychczasowym stanie prawnym zdarzały się w orzecznictwie również poglądy przeciwne. Znamienny jest tutaj wyrok Sądu Okręgowego w Gliwicach z dnia 23 lutego 2007 r. (Sygn. Akt. X Ga 23/07/za). Zdaniem Sądu Okręgowego, błędne podanie w kosztorysie ofertowym ilości robót w stosunku do przedmiaru stanowi rozbieżność, która w istocie w żaden sposób nie wpływa na możliwość dokonania rzetelnej oceny ofert. Co ważne, w powołanym orzeczeniu, Sąd wskazał na możliwość uwzględniania w postępowaniu o udzielenie zamówienia publicznego klauzuli nadużycia prawa podmiotowego, określonej w art. 5 Kodeksu cywilnego - uwzględnienie żądania odrzucenia oferty jedynie z tej przyczyny, że jeden z elementów dokumentu złożonej, poza tym zgodnie z treścią SIWZ oferty, który na dodatek nie wpływa na możliwość rzetelnej oceny ofert, przy uwzględnieniu wszystkich podstawowych zasad postępowania o udzielenie zamówienia publicznego stanowiłoby w istocie nadużycie prawa i naruszenie zasad współżycia społecznego, co w świetle art. 5 k.c. jest niedopuszczalne. Przy ocenie, czy wykonywanie prawa nie narusza zasad współżycia społecznego należy bowiem brać pod uwagę całokształt okoliczności konkretnego przypadku, a nie tylko jedną z nich, choćby jej znaczenie było doniosłe.

Tym niemniej, aby uniknąć w przyszłości tego rodzaju absurdalnych sytuacji, ustawodawca zdecydował się na dokonanie istotnej zmiany przepisów w zakresie możliwości poprawiania błędów i omyłek w tekście oferty:

1) po pierwsze, zrezygnowano z zamkniętego katalogu przypadków, w których można dokonać poprawienia omyłki rachunkowej.

2) po drugie, pozostawiając zamawiającemu prawo do poprawiania oczywistych omyłek pisarskich, rachunkowych, przyznano także prawo (traktowane jako obowiązek) poprawiania innych omyłek polegających na niezgodności oferty ze specyfikacją istotnych warunków zamówienia.

Zgodnie ze znowelizowanym art. 87 ust. 2 ustawy, zamawiający poprawia w ofercie:

1) oczywiste omyłki pisarskie,

2) oczywiste omyłki rachunkowe, z uwzględnieniem konsekwencji rachunkowych dokonanych poprawek,

3) inne omyłki polegające na niezgodności oferty ze specyfikacją istotnych warunków zamówienia, niepowodujące istotnych zmian w treści oferty.

Większą doniosłość praktyczną będzie miała w praktyce ta druga zmiana, przy czym z góry należy zaznaczyć, iż wobec bardzo ogólnego brzmienia tego przepisu, w praktyce może on budzić wątpliwości. Chodzi tu w szczególności o określenie, jaka omyłka polegająca na niezgodności oferty z SIWZ może podlegać poprawieniu z tej przyczyny, że zmiana ta nie powoduje istotnych zmian w treści oferty.

Nie ulega wątpliwości, iż sposób interpretacji powyższych sformułowań użytych w przepisie art. 87 ust. 2 pkt 3 zostanie ostatecznie określony w orzecznictwie Krajowej Izby Odwoławczej oraz Sądów Okręgowych, rozstrzygających spory pomiędzy wykonawcami a zamawiającymi. Należy wskazać, że zapadły już pierwsze orzeczenia w tym zakresie.

Zgodnie z poglądem wyrażonym w wyroku Krajowej Izby Odwoławczej (KIO/UZP/1277/08), sam fakt, że omyłka dotyczy ceny, czyli istotnego elementu oferty, nie powoduje, że ma ona charakter istotny w stosunku do całej oferty. Oceniając, czy dana omyłka ma charakter istotny, należy zwrócić przede wszystkim uwagę na to, jakie konsekwencje będzie miało poprawienie danej oferty, tzn. ile wyniesie wartość zmiany, a także ile pozycji będzie musiało być poprawionych. Z powyższego wyroku wynika, że o tym, czy zmiana jest istotna, decyduje m.in. jej wartość kwotowa w stosunku do ceny całej oferty. W uzasadnieniu wyroku KIO podniosło, że setki pozycji kosztorysów ofertowych i zróżnicowany charakter robót, a także wielość podstaw wyceny powodują, że omyłka dotycząca niewłaściwej stawki robocizny w jednej z pozycji jednego z kosztorysów nie ma charakteru istotnego wobec całej oferty. Należy dodać, że w rozpatrywanym przez KIO przypadku, zmiana dotyczyła wartości ok. 40 zł w stosunku do wartości oferty 6,4 mln zł.

Zapraszamy na strony serwisu poświęcone przetargom publicznym. Zobacz "Przetargi" w portalu finansowym Bankier.pl