Zgodnie z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z 17 grudnia 2008 r., za kilka miesięcy przestaną obowiązywać zasady przekształcania lokatorskich i własnościowych praw do lokalu we własność, czyli tzw. „wykup za złotówkę”.

18 sierpnia 2009 r. rząd przyjął projekt nowelizacji ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych oraz o zmianie niektórych innych ustaw. Rządowy projekt zakłada, że wykup mieszkań spółdzielczych nie będzie odbywał się na tak preferencyjnych warunkach jak dotychczas. Rząd przewidział jednakże wyjątek od tej zasady. Nowelizacja ustawy zakłada bowiem, że wszystkie wnioski złożone do 29 grudnia 2009 r. (także te do tej pory nierozpatrzone) powinny zostać załatwione przez spółdzielnie do 30 marca 2010 r. na dotychczasowych zasadach, a więc korzystniejszych dla lokatorów.

W pozostałych przypadkach nowelizacja przewiduje, że to walne zgromadzenie spółdzielni może podjąć uchwałę określającą obowiązek wniesienia przez członka spółdzielni dodatkowej wpłaty z tytułu przeniesienia własności lokalu, do którego przysługuje mu spółdzielcze prawo lokatorskie. Wysokość opłaty będzie zależała także od tego, czy spółdzielnia skorzystała z pomocy uzyskanej ze środków publicznych lub innych. Jeżeli tak, to różnica między wartością rynkową lokalu a wartością zwaloryzowanego wkładu mieszkaniowego będzie podlegać na zmniejszeniu o 50 proc. wartości pomocy uzyskanej przez spółdzielnię. Taka uchwała nie może być podjęta w przypadku roszczeń o przeniesienie własności lokalu powstałych na podstawie ustawy o pomocy państwa w spłacie niektórych kredytów mieszkaniowych. Tak ustalona opłata wahałaby się między 10 a 30 tys. zł.

W przypadku gdy przekształceniu w odrębną własność podlegać będą spółdzielcze własnościowe prawa do lokalu ustanowione przed upływem 15 lat, a spółdzielnia skorzystała w trakcie budowy z pomocy uzyskanej ze środków publicznych lub innych, projekt nowelizacji przewidział poszerzenie dotychczasowych obowiązków finansowych osoby ubiegającej się o zawarcie umowy przeniesienia własności lokalu. Za przekształcenie mieszkania własnościowego trzeba będzie płacić nominalną kwotę umorzenia kredytu przypadającą na lokal.

Ponadto projekt przedłuża możliwość przekształcenia prawa lokatorskiego w spółdzielcze prawo własnościowe do końca 2012 r. Z takiej możliwości będą mogli skorzystać lokatorzy tych spółdzielni, które nie mogą ustanawiać własności hipotecznej, bo nie mają uregulowanych spraw własności gruntu pod blokami. Obecnie takie przekształcenie jest możliwe do końca 2010 r. i tylko gdy spółdzielni nie przysługuje do gruntu prawo własności lub użytkowania wieczystego.

Magdalena Golonka
prawnik KRN.pl