Po złożeniu przez klienta banku wniosku kredytowego wraz z wszelkimi wymaganymi dokumentami oraz zaświadczeniami oraz po pozytywnej weryfikacji zdolności kredytowej bank wydaje decyzję kredytową. Sama decyzja jest wewnętrznym dokumentem banku i do momentu jej ujawnienia kredytobiorcy nie stwarza żadnych zobowiązań banku.

W przypadku otrzymania kredytu strony umowy przechodzą do jej realizacji tzn. bank oddaje do dyspozycji kredytobiorcy na czas w umowie oznaczony określoną kwotę środków pieniężnych z przeznaczeniem na konkretny cel, natomiast klient zobowiązuje się do korzystania z kredytu na warunkach określonych w umowie oraz zwrotu kwoty wykorzystanego kredytu w oznaczonych terminach lub terminie oraz zapłaty odpowiedniej prowizji od udzielnego kredytu.

Wiele wątpliwości wśród klientów banków budzą natomiast sytuacje, gdy bank odmawia udzielenia kredytu nie udzielając klientowi szczegółowych powodów odmowy, bądź wydaje decyzje a później nie udziela kredytu. Jakie skutki prawne ma więc decyzja kredytowa? Czy klient może dochodzić jakichkolwiek roszczeń na jej podstawie? Czy klient jest uprawiony do zapoznania się z treścią decyzji odmownej?

Teoretycy prawa wskazują trzy modele oceny charakteru prawnego pozytywnej decyzji kredytowej:
1. Decyzja kredytowa jest zawiadomieniem potencjalnego kredytobiorcy o ostatecznym stanowisku banku co do postanowień przyszłej umowy kredytowej,
2. Pozytywna decyzja kredytowa stanowi ofertę zawarcia umowy kredytu,
3. Pozytywna decyzja kredytowa jest jednostronnym oświadczeniem woli banku nie mającym charakteru oferty w rozumieniu Kodeksu cywilnego.

W doktrynie prawa zaakceptowano model trzeci poprzez przyjęcie, iż decyzja kredytowa jest jednostronnym oświadczeniem woli zawarcia umowy kredytu o treści określonej w tymże oświadczeniu - zobowiązujące bank do zawarcia umowy z określonym klientem. Zgodnie z takim przyrzeczeniem banku kredytobiorca może żądać zawarcia umowy na warunkach określonych w decyzji, instytucja finansowa jest natomiast zobligowana do zadośćuczynienia temu żądaniu. W przypadku poniesienia szkody majątkowej przez klienta wskutek odmowy udzielenia kredytu miałby on możliwość dochodzenia od banku odszkodowania.

Jestem zdania, iż z chwilą ujawnienia (pozytywnej) decyzji kredytobiorcy staje się ona ofertą i bank jest nią związany. Ponadto zaakceptowanie decyzji kredytowej przez kredytobiorcę nie będzie automatycznie traktowane jako zawarcie umowy kredytowej, ale stosunku prawnego, którego treścią będzie obowiązek banku do złożenia oświadczenia woli w postaci sporządzonego projektu umowy kredytowej, zgodnego pod względem treści z decyzją kredytowa oraz przedstawienie tego projektu klientowi.

Stanowisko praktyków, do którego się przychylam, jest natomiast takie, iż wydanie negatywnej decyzji kredytowej jest zawsze dopuszczalne, gdyż w świetle powszechnie obowiązującego w Polsce prawa bank nie jest zobowiązany do zawierania umowy kredytowej z konkretną osobą, za wyjątkiem sytuacji, gdy strony zawarły wcześniej umowę przedwstępną (w praktyce nie spotkałem się jeszcze z takim przypadkiem). Niektórzy autorzy idą jeszcze dalej, twierdząc, iż negatywna decyzja nie wymaga żadnego uzasadnienia, gdyż nie rodzi to po stronie kontrahenta żadnych roszczeń, poza sytuacją  rażącego naruszenia przez bank zasad współżycia społecznego możliwe byłby dochodzenie odszkodowania.

Należy zaznaczyć, iż do zawarcia jednostronnie zobowiązującej bank umowy przedwstępnej mogłoby dojść, gdyby bank przedstawił klientowi kredytobiorcy co najmniej istotne postanowienia umowy kredytu oraz termin, w ciągu którego miałaby ona być zawarta (art. 389 Kodeksu cywilnego), a klient banku to zaakceptował. W praktyce  zdecydowanej większości polskich banków treść decyzji jest lakoniczna i ogranicza się tylko do potwierdzenia gotowości udzielenia kredytu bez określania detali jego udzielenia, w tym też terminu. Kwestią wykraczającą poza ramy niniejszej publikacji jest fakt, iż sama decyzja kredytowa poprzez wewnętrzne procedury banków jest ważna np. 2,3 miesiące. Termin ważności decyzji kredytowej określa przez jaki czas bank jest taką ofertą związany (art. 66 par. 1 KC). Przyjmuje się, iż jeżeli decyzja kredytowa nie wyznacza takiego terminu, przestaje wiązać bank z upływem czasu, w którym wydający ją bank mógł w tzw. zwykłym toku czynności otrzymać odpowiedź wysłaną bez nieuzasadnionego opóźnienia. Natomiast, gdy decyzje (bez określonego terminu ważności) wydano bezpośrednio klientowi bądź np. e-mailem – stan związania ustaje, jeżeli warunki decyzji nie zostały przyjęte bezzwłocznie.

Konkluzje:

• Po wydaniu decyzji kredytowej bank zobowiązany jest jedynie do złożenia oferty umowy kredytu, błędne jest natomiast twierdzenie, iż umowa kredytu zostaje zawarta już w chwili wydania pozytywnej decyzji kredytowej. Jeżeli bank nie sfinalizuje umowy klient ma możliwość wystąpienia z roszczeniem odszkodowawczym zgodnie z art. 471 Kodeksu cywilnego (niewykonanie zobowiązania).
• Do zawarcia umowy kredytowej dochodzi w chwili podpisania, przygotowanego przez bank - po wydaniu decyzji kredytowej i jej aprobacie przez klienta - dokumentu przez obie strony, chyba, że decyzja kredytowa miała cechy oferty umowy kredytu i kredytobiorca przyjął ofertę, już na tym etapie wyrażając niewątpliwą i stanowczą wolę zawarcia umowy kredytu.