Małe i średnie przedsiębiorstwa stanowią 99,8 proc. wszystkich polskich firm, zatrudniając 70 proc. ogółu pracowników. Są swoistym motorem napędowym krajowej gospodarki. Na kondycję MSP w ostatnich trzech kwartałach wpływ miał przede wszystkim kryzys. Mimo to ich kondycja jest względnie dobra. Co nie zmienia faktu, że przedsiębiorcy martwią się złą sytuacją finansową własnych firm.

Jak ocenia Pan/ Pani obecną sytuację gospodarczą w Polsce? Czy sytuacja w kraju w ostatnich 3 miesiącach polepszyła się, pogorszyła czy jest taka sama? Dane %


Źródło: Instytut Badań i Rozwiązań B2B Keralla Rsearch

Instytut Badań i Rozwiązań B2B Keralla Rsearch wskazuje, że negatywne skutki spowolnienia gospodarczego odczuła znaczna część podmiotów działających w sektorze MSP. Na zdecydowanie ujemny wpływ wskazuje 48 proc. badanych, natomiast na umiarkowanie negatywny około 35 proc. z nich. Wyraźnie gorsza sytuacja obserwowana jest przede wszystkim w przedsiębiorstwach, które zatrudniają od 11 do 50 osób, w dalszej kolejności w firmach zatrudniających do 9 osób.

Potrzebujesz więcej firmowych informacji? Chcesz rozwjać swoje wątpliwości? Wejdź na zakładkę Firma

Spowolnienie gospodarcze dotknęło prawie każdą branżę, w które działają małe i średnie przedsiębiorstwa. Nie ulega również wątpliwości, że firmy nie były przygotowane na kryzys. Z badań przeprowadzonych przez Indos SA oraz PBS DGA wynika, że aż 67,5 proc. z nich w przeciągu ostatnich trzech kwartałów, nie otrzymała w terminie zapłaty za towary i usługi. Z tego powodu 13,1 proc. przedsiębiorstw utraciło płynność finansową. Może to oznaczać, że przedsiębiorstwa zaczną zwalniać pracowników od przyszłego kwartału.

Badanie to ukazało, że na koniec trzeciego kwartału 45,5 proc. przedsiębiorców zadeklarowało, że jest w stanie utrzymać zatrudnienie na obecnym poziomie jedynie przez najbliższe trzy miesiące. Jednocześnie zaznaczają, że sposobem na uniknięcie redukcji etatów jest uregulowanie należności przez kontrahentów. 24,2 proc. firm zacznie natomiast zwalniać zatrudnionych, gdy zwłoka za regulowanie faktury przekroczy 6 miesięcy. Zatem największym problemem w sektorze MSP jest utrzymanie płynności finansowej.

Jak długo nie kierując zaległych płatności wobec Państwa firmy do windykacji jesteście Państwo w stanie utrzymać obecny poziom zatrudnienia?


Źródło: Badanie PBS DGA dla Indos SA

Obecnie blisko połowa firm, którym kontrahenci nie zapłacili, zwleka z próbą odzyskania należnych pieniędzy. Najczęstsze powody takich sytuacji wg badania Coface Poland to:

• Strach przed utratą stałego klienta – 40,3 proc.
• Chęć zachowania dobrych relacji z klientem – 29 proc.
• Przyzwyczajenie, że klient zawsze płaci z opóźnieniem – 27,4 proc.

Taka postawa przedsiębiorców doprowadza coraz częściej do poważnych problemów finansowych. Zwlekając ze ściągnięciem należnych środków, nie są w stanie płacić własnych zobowiązań.

Przedsiębiorstwa wpadają w spirale zadłużenia. Na podstawie tego badania wiemy, że własne zobowiązania nie są przez firmy regulowane ponieważ:

• Kontrahenci płacili z opóźnieniem – 65,7 proc.
• Spadła sprzedaż – 20 proc.
• Firma utraciła płynność – 13, 1 proc.

W związku z trudnością zachowania płynności finansowej, w trzech pierwszych kwartałach 2009 roku było blisko 57 proc. więcej bankructw wobec tego samego okresu roku poprzedniego. Sądy ogłosiły 497 postanowień o upadłości. Liczba upadłości przedsiębiorstw rośnie, jednak jego tempo jest mniejsze od czerwca br. Po pierwszym kwartale br. wzrost był na poziomie 25 proc., po pięciu miesiącach wzrósł do 41 proc., natomiast od końca I półrocza utrzymuje się na podobnym poziomie 53-58 proc. – wynika z badań Coface Poland.

Źródło: Coface Poland

Największy przyrost liczby upadłych przedsiębiorstw obserwuje się wśród firm transportowych. Widoczny jest on również w branży handlowej oraz w produkcji. Bankrutują głównie spółki akcyjne. W omawianym czasie upadły 53 firmy z tej grupy, co prawie dwukrotnie przewyższyło liczbę wszystkich upadłych spółek w całym 2008 roku.

Źródło: Coface Poland

Nastroje przedsiębiorców nie są optymistyczne. Wskaźnik nastrojów w sektorze MSP, który został opracowany przez Instytut Badań i Rozwiązań B2B Keralla Rsearch, wyniósł minus 61 punktów. Oznacza to, że firmy nie oczekują polepszenia w najbliższym czasie. Pogorszenia warunków gospodarczych spodziewa się 23 proc. badanych, 28 proc. oczekuje braku zmian.

Obecną sytuację polskich przedsiębiorstw próbuje ustabilizować rząd, wprowadzając pakiet antykryzysowy. 40 proc. firm pozytywnie ocenia starania rządu Donalda Tuska. 4 proc. z nich bardzo dobrze ocenia sposoby jego walki z kryzysem. Natomiast większość firm uważa, że rząd nie radzi sobie w walce ze skutkami kryzysu lub w ogóle nic nie robi. Takie odczucia ma 46 proc. badanych przedsiębiorstw.

Prozę powiedzieć, czy ma Pan/Pani poczucie, że rząd Donalda Tuska radzi sobie z kryzysem w kraju? Dane %


Źródło: Instytut Badań i Rozwiązań B2B Keralla Rsearch

Warto dodać, że mimo obecnego stanu koniunktury, wyniki finansowe większości przedsiębiorstw są dobre, jak na czas kryzysu. Poważnym problemem sektora MSP jest jednak brak inwestycji. Firmy boją się ryzykować, ponieważ nie wierzą w szybką poprawę na rynku. W dodatku  banki zaostrzają politykę kredytową, a podaż kredytów dla przedsiębiorstw maleje. Obniżeniu ulega również wartość firmowych depozytów.

Barbara Sielicka
Bankier.pl

Komentarz Głównego Ekonomisty Bankier.pl, dr. Bogusława Półtoraka

Rosnąca liczba upadłości w trakcie spowolnienia gospodarczego nie jest niczym nadzwyczajnym w obecnych warunkach gospodarczych. Najmniej efektywne firmy niestety muszą być wyeliminowane z gry rynkowej, aby nie obciążać swoimi kosztami dobrze funkcjonujących podmiotów. W Polsce jednak upadłość firmy traktowana jest jako pewne tabu, co powoduje, że w wielu branżach dochodziło do eskalacji pętli zadłużenia. W konsekwencji pojawia się cała rzesza firm, których aktywa są niewystarczające nawet na pokrycie kosztów upadłości. Ta rzeczywista skala kłopotów firm zwiększa niepewność w gospodarce i powoduje dodatkowe niebezpieczeństwa dla pozostałych uczestników rynku. Upowszechnienie monitoringu należności i większa dyscyplina finansowa pozwala natomiast odpowiednio wcześnie reagować na problemy finansowe. W takim ujęciu wzrost liczby upadłości może być nawet odczytywany jako dobra informacja, która potwierdza, że coraz większą wagę polscy przedsiębiorcy do jakości finansowej współpracy z kontrahentami. Nie boją się sięgać dla jej podtrzymania nawet po procedurę upadłości. Im bowiem większe możliwe restrykcje i szybciej uruchamiane, tym większa motywacja dla dłużników do spłaty zadłużenia.