W czasach obecnego kryzysu, problemy finansowe mają zarówno przedsiebiorstwa, jak i osoby fizyczne. Konsumenci mają trudności z regulowań swoich bieżących zobowiązań. Dotyczy to także mieszkańców Niemiec.

W tej sytuacji dane wywiadowni gospodarczej Creditreform mogą napawać lekkim optymizme. Wskazują one bowiem na spadek liczby osób zadłużonych.

Sytuacja dotycząca zadłużenia osób prywatnych polepsza się

Według danych wywiadowi gospodarczej Creditreform liczba zadłużonych osób prywatnych w Niemczech spadła w roku 2009 o 680.000 osób w porównaniu do roku poprzedniego. Dla całych Niemiec na dzień 1 października 2009 kwota zadłużenia wyniosła 9,09 proc. (2008: 10,11 proc.). Dane te pokazują, że zadłużonych jest łącznie 6,19 milionów osób, które ukończyły osiemnasty rok życia i wskazują na długotrwałe problemy płatnicze (2008: 6,87 milionów osób). Zadłużenie występuje wtedy, gdy dłużnik nie może spłacić swoich należnych zobowiązań finansowych, także w najbliższym czasie i nie dysponuje ani majątkiem, ani możliwościami, jakie dają kredyty. W skrócie: łączna suma miesięcznych wydatków przewyższa dochody.

Kryzys jeszcze nie dotarł na rynek pracy

Aktualny spadek zadłużenia wskazuje na trzy czynniki: po pierwsze głęboki kryzys gospodarczy doprowadził do umiarkowanego wzrostu bezrobocia. Przed stratą zatrudnienia, jako głównym powodem zadłużenia, uchroniło w znacznym stopniu masowe wdrażanie pracy w niepełnym wymiarze godzin. Po drugie znaczny spadek cen energii, surowców oraz artykułów spożywczych odciążył konsumentów. Stabilna sytuacja dotycząca dochodów sprawiła, że konsumenci byli w stanie wywiązać się ze swoich zobowiązań finansowych i zredukować długi. Po trzecie konsumenci z powodu oszczędzania i rezygnacji z większej konsumpcji zaciągnęli mniej nowych zobowiązań kredytowych.

Zadłużenie wśród młodzieży i kobiet - zadłużenie strukturalne rośnie

Z analizy Creditreform wynika, że mimo zauważalnego spadku zadłużenia łącznego, pogłębia się zadłużenie w poszczególnych strukturach. O ile udział mężczyzn w ogólnej liczbie zadłużonych osób prywatnych spadł od 2004 r. z 68,0 do 65,6 proc., o tyle wzrosła ilość zadłużonych kobiet o 2,4 punkty procentowe do 34,4 proc.. W roku 2009 odnotowano 4,06 milionów zadłużonych mężczyzn (mniej o 0,39 miliona. wobec roku 2004) i 2,13 milionów zadłużonych kobiet (więcej o 0,04 miliona w stosunku do roku 2004).

Zróżnicowane trendy obowiązują także w grupach wiekowych: znacznie wzrasta liczba zadłużonych młodych osób (poniżej 20 - go roku życia). Pomiędzy 2004 a 2009 rokiem ich liczebność zwiększyła się o 75.000 osób i wyniosła 128.000. W Niemczech liczba zadłużonych obywateli pomiędzy 29 – tym a 30 – tym rokiem życia sięga 1,21 miliona (udział zadłużenia 9,81). To o 223.000 dłużników więcej niż w 2004 roku.

Sytuacja na Wschodzie i Zachodzie wyrównuje się - Bawaria, Badenia-Wirtembergia i Saksonia na podium

W 2009 roku, dwadzieścia lat po upadku muru berlińskiego zadłużenie we wschodnich i zachodnich Niemczech wyrównało się. W nowych landach (Brandenburgia, Meklemburgia-Pomorze, Saksonia, Saksonia- Anhalt i Turyngia) z wyłączeniem Berlina wynosi 9,08 proc. (2008: 10,30 proc.). 1,03 miliona Niemców zamieszkujących wschód kraju uchodzi za zadłużonych. Na Zachodzie problem ten dotyczy 5,16 milionów osób. Udział zadłużenia osiągnął tu 9,10 proc. (2008: 10,07 proc.).

Z danych Creditreform wynika, że we wszystkich krajach związkowych Niemiec w roku 2009 może zostać odnotowany spadek zadłużenia. Najniższy udział zadłużenia wykazują Bawaria (6,72 proc.; 2008: 7,28 proc. ), Badenia-Wirtembergia (7,11 proc.; 2008: 7,65 proc.) i Saksonia (7,96 proc.; 2008: 9,10 proc.). Na samym końcu statystyki znalazły się Brema (13,92 proc.; 2008: 14,72 proc.), Berlin (12,16 proc.; 2008: 13,96 proc.) i Saksonia-Anhalt (11,05 proc.; 2008: 12,40 proc.), przy czym Berlin oraz Saksonia- Anhalt odnotowały ponadprzeciętną poprawę.

Niemcy mają się (jak dotąd) dobrze

Zadłużenie konsumentów w skutek kryzysu gospodarczego w krajach anglosaskich znacznie wzrosło, w porównaniu do Niemiec. W USA liczba zadłużonych osób prywatnych wynosi 38 milionów (udział zadłużenia 16,1 proc., 2008: 14,7 proc.). W Wielkiej Brytanii odnotowano wzrost z 10,4 do 11,3 proc. ( 5,5 milionów zadłużonych osób).

Prognoza: możliwy dalszy wzrost zadłużenia

Specjaliści wywiadowni gospodarczej Creditreform prognozują, że w ciągu dwóch nadchodzących lat nie należy spodziewać się dalszego spadku zadłużenia w Niemczech. Przeciwnie: wyraźny wzrost liczby bezrobotnych do końca roku 2010 i stagnacja dynamiki realnych dochodów mogą być przyczyną  ponownego zwiększenia zadłużenia.

Erna Grońska