W dniu 22 grudnia weszła w życie kolejna nowelizacja ustawy Prawo zamówień publicznych, uchwalona przez Sejm RP w dniu 5 listopada 2009 r. (Dz. U. Nr 206, poz. 1591). Jest to jedna z dwóch dużych nowelizacji tej ustawy, nad którymi procedował parlament w drugiej połowie roku. Druga nowelizacja, zasadniczo zmieniająca system środków ochrony prawnej, została ostatecznie uchwalona przez Sejm w dniu 2 grudnia 2009 r. i oczekuje na wejście w życie.

W niniejszym opracowaniu pokrótce omówiona zostanie pierwsza nowelizacja, dokonana ustawą z dnia 5 listopada 2009 r. o zmianie ustawy Prawo zamówień publicznych oraz ustawy o kosztach sądowych.
Zasadniczym celem tej ustawy, tak jak kilku poprzednich jest przyśpieszenie procedur udzielania zamówień publicznych, przy czym, co istotne, została ona przyjęta jako jedna z ustaw pakietu antykryzysowego.

W ramach rozwiązań antykryzysowych przyśpieszania procedury udzielania zamówień publicznych oraz przeciwdziałania skutkom kryzysu gospodarczego, nowelizacja wprowadza zmiany w zakresie:

• wadium - niezwłocznie po rozstrzygnięciu postępowania (a więc po wyborze najkorzystniejszej oferty lub unieważnieniu postępowania), zamawiający zwraca wadium wszystkim wykonawcom, z wyjątkiem wykonawcy, którego oferta została wybrana jako najkorzystniejsza (temu wykonawcy zwraca się wadium po zawarciu umowy i ewentualnie wniesieniu zabezpieczenia należytego wykonania umowy). Zatem pozostali wykonawcy nie muszą przedłużać ważności wadium i mogą uzyskać jego zwrot już po dacie wyboru oferty. W razie zaś dokonania wyboru oferty innego wykonawcy (w następstwie ostatecznego rozstrzygnięcia protestu), tylko ten wykonawca zostanie wezwany do ponownego wniesienia wadium. Jak widać, rozwiązanie to ma spowodować, że wykonawcy nie będą mieli zablokowanych środków z tytułu wadium w sytuacji, gdy ich oferta nie jest najkorzystniejsza;
• zabezpieczenia należytego wykonania umowy – zniesienie obowiązku żądania przez zamawiającego wniesienia zabezpieczenia należytego wykonania umowy, z wyjątkiem sytuacji, gdy zamawiający przewidział możliwość udzielania zaliczek, których przewidywana wartość przekracza 20 % wysokości wynagrodzenia wykonawcy;
• wprowadzenie możliwości udzielania przez zamawiającego zaliczek na poczet wykonania zamówienia – o ile zostało to przewidziane w ogłoszeniu lub SIWZ, a zamówienie jest finansowane ze środków zagranicznych niepodlegających zwrotowi (środki unijne, środki z EFTY), bądź przedmiotem zamówienia są roboty budowlane (te ostatnie ograniczenia nie odnoszą się do jednostek samorządu terytorialnego). Zaliczki nie mogą być udzielane, jeżeli wykonawca został wybrany w trybie niekonkurencyjnym (negocjacje bez ogłoszenia lub zamówienie z wolnej ręki), natomiast kolejna zaliczka może zostać udzielona, o ile zostało już wykonane zamówienie do wysokości poprzednio udzielonych zaliczek;
• zasad udzielania wyjaśnień treści SIWZ – jeżeli wniosek wykonawcy wpłynął do zamawiającego nie później, niż do końca dnia, w którym upływa połowa wyznaczonego terminu składania ofert, to zamawiający będzie zobowiązany udzielić wyjaśnień treści SIWZ, nie później jednak, niż na 6 dni przed upływem terminu składania ofert, a przypadku przetargu ograniczonego oraz negocjacji z ogłoszeniem, jeżeli zachodzi pilna potrzeba udzielenia zamówienia – na 4 dni przed upływem terminu składania ofert, a jeżeli wartość zamówienia nie przekracza progu unijnego – na 2 dni przed upływem terminu składania ofert. Przedłużenie terminu składania ofert nie ma wpływu na termin składania zapytania przez wykonawcę. W razie wniesienia zapytania po upływie terminu, zamawiający może udzielić wyjaśnień lub pozostawić wniosek bez rozpoznania;
• zniesienia obowiązku publikacji ogłoszeń przy dużych postępowaniach w dzienniku lub czasopiśmie o zasięgu ogólnopolskim – dotyczy to ogłoszeń na roboty budowlane o wartości powyżej 20 mln euro oraz odstaw i usług o wartości powyżej 10 mln euro.    

Z innych zmian, warto odnotować te najważniejsze:

• oddzielenie warunków udziału w postępowaniu od przesłanek wykluczenia wykonawców z udziału w postępowaniu – aby ubiegać się o zamówienie, wykonawca musi spełniać warunki określone w zmienionym art. 22 ust. 1 ustawy, dotyczące:

a) posiadania uprawnień dom wykonywania określonej działalności lub czynności (o ile są prawnie wymagane),
b) posiadania wiedzy i doświadczenia,
c) dysponowania odpowiednim potencjałem technicznym i osobami zdolnymi do wykonania zamówienia,
d) sytuacji ekonomicznej i finansowej;

• zamawiający dokonuje jedynie opisu sposobu dokonywania oceny spełniania warunków udziału w postępowaniu, który jest związany z przedmiotem zamówienia oraz proporcjonalny do przedmiotu zamówienia – warunki te nie mogą być więc opisywane w sposób nieproporcjonalny i nieadekwatny do przedmiotu zamówienia;
• dopuszczenie możliwości zastrzeżenia w ogłoszeniu, że o zamówienie mogą się ubiegać wyłącznie wykonawcy, u których ponad 50 % zatrudnionych pracowników stanowią osoby niepełnosprawne;
• rozszerzono katalog przestępstw, których popełnienie stanowi podstawę do wykluczenia wykonawcy, o przestępstwa przeciwko środowisku;
• rozszerzono katalog przesłanek wykluczenia z postępowania o następujące przypadki:

a) gdy wykonawca złożył nieprawdziwe informacje mające wpływ lub mogące mieć wpływ  na wynik postępowania,
b) nie wykazali spełniania warunków udziału w postępowaniu (zamiast niezłożenia oświadczeń lub dokumentów);

• dopuszczeniu możliwości korzystania przez wykonawcę z wiedzy, doświadczenia, potencjału technicznego, osób zdolnych do wykonania zamówienia lub zdolności finansowych innych podmiotów;
• możliwości potwierdzania spełniania warunków udziału w postępowaniu w zakresie sytuacji ekonomicznej lub finansowej za pomocą innych dokumentów, niż są wymagane przez zamawiającego, jeżeli jest to uzasadnione, zaś inne dokumenty w sposób wystarczający potwierdzają spełnianie tych warunków      
• rozszerzenie możliwości dokonywania zmian w umowie w sprawie zamówienia publicznego – zgodnie z orzecznictwem ETS, niedopuszczalne są zmiany istotne umowy, a więc te, które wskazują no wolę ponownego negocjowania przez strony postanowień umowy, które, gdyby były dokonane na etapie postępowania o zamówienie publiczne zmieniłyby krąg wykonawców lub wynik postępowania, w sposób znaczący poszerzające zakres zamówienia, gdy modyfikuje równowagę ekonomiczną na korzyść wykonawcy, polski ustawodawca zakazywał wszelkich zmian w umowie, o ile nie zostały one wcześniej przewidziane, natomiast teraz zakazuje tylko zmian istotnych; zmiana ta odnosi się do umów zawartych po dniu 24 października 2008 r.  
• znaczące podwyższenie wpisu od skargi do sądu okręgowego na orzeczenie Krajowej Izby Odwoławczej – zamiast stałej opłaty sądowej w wysokości 3.000 zł, skarżący będzie zobowiązany do uiszczenia opłaty, której wysokość stanowi pięciokrotność wpisu wniesionego od odwołania w sprawie, której dotyczy skarga, a jeżeli skarga dotyczy czynności podjętych po otwarciu ofert - wpis wynosi 5 % wartości przedmiotu zamówienia, nie więcej jednak, niż 5 mln zł. Zatem wysokość wpisu ulega drastycznej podwyżce – biorąc pod uwagę fakt, iż wysokość wpisu od odwołania wnoszonego do KIO wynosi od 7,5 tys. zł do 20 tys. zł, to opłata stała wnoszona od skargi na orzeczenie KIO dotyczące np. ogłoszenia, postanowień SIWZ wyniesie od 37,5 tys. zł do 100.000 zł.    

Zapraszamy na strony serwisu poświęcone przetargom publicznym. Zobacz "Przetargi" w portalu finansowym Bankier.pl