Ostatnio rozmawiałam z początkującym przedsiębiorcą, stawiającym pierwsze kroki na rynku usług konsultingowych. Początkująca bizneswoman – młoda, doskonale wykształcona osoba i znająca języki obce – postanowiła rozwijać swoją działalność na rynku azjatyckim.

Zakłada firmę doradczą w zakresie prezentowania rynku polskiego zagranicznym kontrahentom i prezentowania możliwości rozwoju firm polskich na rynkach zagranicznych, w szczególności na obecnie dynamicznie rozwijających się rynkach azjatyckich.

Czy takie firmy w ogóle mają szansę na dofinansowanie?

Bardzo często przedsiębiorcy, zwłaszcza początkujący, nie wiedzą, że mogą ubiegać się o pieniądze unijne. Uważają, że to nie dla nich, że jest to przede wszystkim działalność dla firm o ugruntowanej pozycji rynkowej. Drugą pojawiającą się wątpliwością jest szereg wymogów formalnych dotyczących niezrozumiałej dokumentacji unijnej. Pomimo wprowadzenia szeregu uproszczeń, właścicielka po procesie rejestracji firmy była przygnębiona ilością formalności związanych z założeniem firmy i nawet nie brała pod uwagę jakichkolwiek dotacji unijnych. Właścicielka nowego przedsiębiorstwa obawiała się kolejnych formalności, stresu oraz porażki. Na początku, jak to często bywa, właściciel jest jedynym pracownikiem firmy, bardzo często więc cały ciężar zarządzania, realizacji działań, a także problemów formalno-administracyjnych spoczywa na jednej osobie.

Czy więc mikroprzedsiębiorstwo – jednoosobowa działalność ma szansę na wsparcie? Nie mogę obiecać, że przedsiębiorca starający się o dofinansowanie nie będzie musiał przebrnąć przez szereg trudności. Nie mogę też zagwarantować, że odniesie sukces startując w konkursie. Można jednak stwierdzić, że jednoosobowa firma ma jak najbardziej szansę na dofinansowanie. Wśród licznych programów unijnych są m.in. dofinansowania dedykowane właśnie pod mikroprzedsiębiorstwa, które mają pomóc w ich rozwoju.

Z czego więc może skorzystać mikroprzedsiębiorstwa?

Potrzebujesz więcej informacji związanych z unijnymi dotacjami? Chcesz rozwiać swoje wątpliwości? Skorzystaj z Fundusze UE dla Twojej firmy

WSPIERANIE DZIAŁALNOŚCI GOSPODARCZEJ W DZIEDZINIE GOSPODARKI ELEKTRONICZNEJ. Obecnie chyba najpopularniejszym programem jest działanie 8.1 Wspieranie działalności gospodarczej w dziedzinie gospodarki elektronicznej, w ramach Programu Operacyjnego Innowacyjna Gospodarka.
Działanie to przeznaczone jest dla przedsiębiorców, którzy działają na rynku krócej niż rok i chcą realizować projekt polegający na wdrożeniu e-usługi. Wartość wydatków kwalifikujących się do objęcia wsparciem w ramach projektu zgłaszanego do dofinansowania w ramach opisywanych działań nie może być niższa niż 20 000 zł.

Górnym ograniczeniem jest kwota projektu nie większa niż 1 mln zł. Należy przy tym zaznaczyć, że większość przedsiębiorców decyduje się na znacznie skromniejsze wydatki rzędu 200-500 tys. zł. Co mogłaby w ramach tego działania zrealizować wspomniana firma konsultingowa, działająca na rynkach azjatyckich. Przykładem e-usługi z tego zakresu mogłaby być baza danych dla przedsiębiorstw (w szczególności MSP), chcących brać udział w targach zagranicznych.

Przykładowy schemat e-usługi mógłby być w tym przypadku następujący:
1) Zainteresowany przedsiębiorca loguje się na stronę www, do której podpięta jest baza danych;
2) Wprowadza kryteria wstępne, np. branża, lokalizacja;
3) Program automatycznie przeszukuje bazę i informuje, czy w bazie są dostępne oferty spełniające kryteria;
4) W tym momencie następuje płatność za e-usługę (np. SMS) i zalogowana osoba otrzymuje szczegóły wyników wyszukiwania wraz ze wskazówkami, gdzie szukać dokumentów niezbędnych do wypełnienia, aby zaprezentować swoją firmą na wybranej imprezie.

Opisywane działanie jest bardzo atrakcyjne dla przedsiębiorców, po pierwsze ze względu na wysoki, bo aż 85-proc. poziom wsparcia na podejmowane działania w projekcie, a po drugie ze względu na znaczne uproszczenie dokumentów wymaganych do złożenia wniosku (przedsiębiorstwo nie musi składać formularzy środowiskowych ani odrębnego biznes planu, a jedynie rozbudowany wniosek aplikacyjny).

Na co mogłaby wydać pieniądze bizneswoman, która zamierza zrealizować bazę targów on-line?

• nabycie wartości niematerialnych i prawnych, czyli np. na zakup oprogramowania, na którym będzie realizowany system oraz oprogramowania (w tym biurowego) dla osoby realizującej bazę. W tym przypadku również istnieje możliwość zakupu gotowej bazy danych i jej późniejsza integracja ze stroną www przedsiębiorstwa;
• zakup nowych środków trwałych – w szczególności należy tu uwzględnić sprzęt komputerowy i ewentualny serwer. Jeśli projekt tego wymaga, w ramach tych środków może być także zakupione wyposażenie stanowiska pracy;
• zakup analiz przygotowawczych, usług eksperckich, prawnych i doradczych związanych z projektem – w tym przypadku analizy powinny dotyczyć np. optymalnej struktury bazy danych i bezpieczeństwa przesyłu danych przez Internet;
• wydatki na wynagrodzenia brutto i składki na obowiązkowe ubezpieczenia społeczne. W tym punkcie warto wyjaśnić, że właściciel nie może zatrudnić siebie jako osoby realizującej projekt, a jedynie odliczyć swoje składki na ZUS. Istnieje jednak możliwość zatrudnienia pracowników do celów projektu (nie ma tu ograniczeń, co do formy zatrudnienia), powinniśmy jednak uważać, aby zatrudnienie to było uzasadnione wymaganiami projektu oraz uwzględnić, które stanowiska będą nam niezbędne do realizacji projektu, a które powinniśmy również utrzymać po jego zakończeniu. Przykładowo, w przypadku bazy danych uzasadnione będzie zatrudnienie na umowę-zlecenie informatyka zajmującego się integracją bazy ze stroną i nie utrzymywanie tego stanowiska w przyszłości. Z kolei dla osoby oceniającej projekt może się wydawać niejasne, dlaczego np. zatrudniamy administratora bazy i nie utrzymujemy tego stanowiska po zakończeniu projektu. Dlatego kwestie zatrudnienia należy przemyśleć ze względu na rzeczywiste potrzeby firmy oraz kwestie ekonomiczne (czasem taniej wychodzi zakup gotowego elementu, np. grafiki do strony od innej firmy, niż zatrudnianie pracownika do tego celu);
• wydatki związane z promocją wdrożonych rozwiązań, dokonywaną drogą elektroniczną i tradycyjną – warto tu zwrócić uwagę, że w przypadku nowych firm bardzo ważna jest promocja nowego projektu. W szczególności dla e-usług ważna jest promocja rozwiązań drogą elektroniczną. Pozycja ta w przypadku opisywanego typu projektu może stanowić znaczący wydatek w projekcie. Warto jednak zaznaczyć, że bez właściwej promocji bardzo trudno jest osiągnąć cele projektu, ponieważ z założenia nikt nie zna naszej marki i bez właściwej promocji nie trafi na naszą stronę, a więc nie skorzysta z oferowanej przez nas e-usługi.

Ale co jeśli chcielibyśmy wsparcie na bardziej „tradycyjne działania”?

Paszport do eksportu

O korzyściach płynących z eksportu usług chyba nie trzeba nikogo przekonywać. Eksport przyczynia się do rozwoju firmy, zwiększenia liczby zagranicznych klientów, a co za tym idzie wzrostu dochodów. Przedsiębiorcy mogą wchodzić na rynki krajów europejskich, które są dla nich naturalnymi partnerami gospodarczymi, a także państw z innych kontynentów.

W przypadku opisywanego przedsięwzięcia – prezentowania rynku polskiego zagranicznym kontrahentom i prezentowania możliwości rozwoju firm polskich na rynkach zagranicznych – trafnym wyborem może okazać się tzw. „paszport do eksportu”, czyli działanie 6.1. Programu Operacyjnego Innowacyjna Gospodarka. Eksport określony w programie nie musi dotyczyć jedynie produktów materialnych oferowanych przez firmy, tj. drzwi czy samochodów. Firma może również podjąć w ramach tego programu eksport swoich usług. W przypadku naszej firmy mogłyby być to analizy rynku polskiego, przeprowadzane dla przedsiębiorców azjatyckich.

Program ten przeznaczony jest dla mikro, małych i średnich firm, które wcześniej nie eksportowały swoich usług, albo eksportowały je w ograniczonym zakresie (nie więcej niż 30 proc.). Działanie to zostało pomyślane w formie dwóch etapów. W pierwszym możemy uzyskać maksymalnie 10 tys. zł (stanowiące 80 proc. kosztów kwalifikowanych) na sporządzenie tzw. Planu rozwoju eksportu. Muszą być w nim zawarte wszystkie działania, które będziemy chcieli podjąć w drugim etapie. Poprawność naszych planów, jeszcze przed złożeniem wniosku do drugiego etapu, zostanie zweryfikowana przez Regionalną Instytucję Finansującą, pod kątem kwalifikowalności planowanych kosztów do drugiego etapu i możliwości realizacji naszych planów. Na pierwszym etapie dokumentacji należy określić pozycję konkurencyjną firmy, określić rynki docelowe, na które firma chce wejść i analizę potrzeb zagranicznych odbiorców, ich procedur, praktyk handlowych oraz zasad warunkujących dostęp do danego rynku. W drugim etapie możemy otrzymać maksymalnie 200 tys. zł, ale nie więcej niż połowę kosztów planowanych działań.

Katalog działań, które możemy podjąć, jest długi. Na jakie działania mogłaby dostać dofinansowanie analizowana przez nas jednoosobowa działalność?

• wyszukiwanie i dobór partnerów na rynku azjatyckim, przykładowo firm o podobnym profilu działającym na tamtejszym rynku, a chcącej wejść na rynek środkowoeuropejski,
• organizację i udział w misjach gospodarczych za granicą,
• uzyskanie niezbędnych dokumentów uprawniających do wprowadzenia swoich usług na rynki azjatyckie (jeśli jakiekolwiek certyfikaty i pozwolenia będą wymagane),
• doradztwo w zakresie strategii finansowania przedsięwzięć eksportowych i działalności eksportowej,
• doradztwo w zakresie opracowania koncepcji wizerunku przedsiębiorcy na wybranych rynkach zagranicznych, co może okazać się niezwykle cenne ze względu na znaczną odmienność kulturową rynków dalekowschodnich.

Programy Regionalne

Jeszcze inną możliwość wsparcia dla mikroprzedsiębiorstw oferują programy regionalne. Niestety różnią się znacznie w przypadku każdego województwa. O tym, gdzie będziemy składać projekt w przypadku tych programów, decyduje miejsce lokalizacji inwestycji i w zależności od lokalizacji, znajdziemy jakiś program dla siebie lub... nie.

Przykładem może być województwo małopolskie, gdzie nasza Pani bizneswoman może uzyskać wsparcie na sprzęt, oprogramowanie, prace remontowo-budowlane niezbędne do realizacji projektu czy dofinansowanie wdrożenia systemu zarządzania np. jakością w swojej firmie. Realne szanse na otrzymanie dofinansowanie przez mikroprzedsiębiorstwa powstały dzięki temu, że nabory na wnioski są prowadzone oddzielnie dla mikro, małych i średnich przedsiębiorstw. Każda z tych grup ma również nieco inne kryteria oceny i możliwości starania się o środki. W przypadku mikroprzedsiębiorstw istnieje możliwość otrzymania pokrycia maksymalnie 40 proc. inwestycji, ale w kwocie nie większej niż 200 tys. zł. Kwota ta zdecydowanie starczy na wdrożenie systemu zarządzania jakością czy zakup sprzętu komputerowego do biura. Niestety jednak, w przypadku budowy nowej siedziby firmy czy rozbudowy linii produkcyjnej, w wielu przypadkach jest niewystarczająca.

Trochę inne możliwości oferuje Program Regionalny dla województwa śląskiego. W tym województwie – oprócz możliwości wsparcia na projekty inwestycyjne – istnieje oddzielne działanie skierowane do przedsiębiorstw sektora MSP, które oferuje możliwość wsparcia udziału tego typu firm w imprezach targowych i wystawienniczych. Działanie „Udział przedsiębiorców w targach i wystawach międzynarodowych oraz misjach gospodarczych związanych z targami i wystawami za granicą” pozwala na uzyskanie dofinansowania w wysokości do 60 proc. kosztów kwalifikowalnych w przypadku opisywanego mikroprzedsiębiorstwa oraz w wysokości do 50 000 zł na projekty związane z udziałem przedsiębiorców w targach i wystawach międzynarodowych oraz do 20 000 zł na projekty związane z udziałem w misjach gospodarczych, związanych z targami i wystawami za granicą.

W najgorszej sytuacji są obecnie chyba przedsiębiorcy z województwa mazowieckiego, gdzie wszystkie środki dedykowane dla sektora MSP na projekty inwestycyjne zostały już rozdane. Pozostaje im jedynie możliwość korzystania z działań ogólnopolskich – z Programu Operacyjnego Innowacyjna Gospodarka lub realizacja planowanych inwestycji w innych województwach, a niestety to nie zawsze jest możliwe. Nie sądzę, aby mała firma doradcza, świadcząca usługi w zakresie prezentowania rynku polskiego zagranicznym kontrahentom i prezentowania możliwości rozwoju firm polskich na rynkach zagranicznych, zdecydowała się na działalność poza Warszawą, gdzie ma zdecydowanie największe szanse pozyskania klientów.

/ Kinga Korniejenko, Szymon Woźniak