Początek Nowego Roku to czas licznych zmian i nowości. Swoista rewolucja czeka nas w  Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych, który nie daje o sobie zapomnieć żadnemu przedsiębiorcy. Z dniem 1 stycznia 2010r. weszły w życie zmiany, które nie jednemu podmiotowi uprzykrzą jego działalność gospodarczą. Przyjrzyjmy się więc, jakie nowe obowiązki w ZUS są przewidziane dla przedsiebiorców.

Wyższe koszty pracy

Zacznijmy od zmiany minimalnego wynagrodzenia za pracę. W 2010 roku wzrosło ono o 41 zł i wynosi obecnie 1317 zł. W związku z tym wzrosło również minimalne wynagrodzenie dla pracownika w okresie jego pierwszego roku pracy. Nie może ono bowiem być teraz niższe od kwoty 1053, 60 zł (1317 zł x 80 proc. = 1053,60 zł). Omawiana zmiana sprawiła, że wzrośnie dla przedsiębiorcy koszt zatrudnienia.

Wzrost wynagrodzenia minimalnego ma duże znaczenie przede wszystkim dla przedsiębiorców, którzy dopiero rozpoczynają lub od niedawna prowadzą własną działalność gospodarczą. Przez pierwsze 24 miesiące działalności odprowadzają oni bowiem składki na ubezpieczenie społeczne od niższej podstawy wymiaru niż powszechnie obowiązująca. Korzystają oni z tzw. preferencyjnej podstawy wymiaru składek ZUS, czyli 30 proc. minimalnego wynagrodzenia (1317 zł x 30 proc. = 395,10 zł). Co miesiąc zapłacą więc oni do Zakładu o 3,65 zł więcej niż w roku ubiegłym.

Nowa wysokość składek obowiązywać będzie także osoby podlegające ubezpieczeniom społecznym z racji przebywania na urlopie wychowawczym. Podstawą wymiaru składek na ubezpieczenie emerytalne i rentowe dla tych osób jest minimalne wynagrodzenie za pracę w danym roku kalendarzowym, czyli obecnie wspomniane 1317 zł.

Składki na Fundusz Emerytur Pomostowych

Z nowym rokiem przedsiębiorcy zostali obciążeni obowiązkiem odprowadzania  nowej składki za niektórych swoich pracowników. W związku z wprowadzeniem emerytur pomostowych, przedsiębiorcy będą opłacali składkę na Fundusz Emerytur Pomostowych za pracowników, którzy pracują w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze.

Zgodnie z art. 37 ust. 1 ustawy pomostowej, składkę na FEP oblicza, rozlicza i opłaca płatnik, czyli w tym wypadku pracodawca. Wskazuje ją w deklaracji rozliczeniowej  ZUS DRA. Nową składkę zapłaci na odrębny, wskazany przez ZUS rachunek bankowy. Z tego też powodu na koncie płatnika ewidencjonowana będzie liczba zatrudnionych pracowników, za których szef powinien odprowadzić składkę. Mało tego, płatnik zobowiązany będzie do wypełnienia comiesięcznej deklaracji rozliczeniowej, która musi zawierać:

• Sumę składek, która powinna trafić do FEP
• Liczbę pracowników, za których pracodawca powinien odprowadzić składkę na Fundusz
• Liczbę stanowisk pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze.

Dodajmy, że nowe obowiązki dotyczą pracodawców, którzy zatrudniają pracowników urodzonych po 31 grudnia 1948 roku. Należy je opłacać bez względu na wymiar czasu pracy pracownika, a więc także za tych pracujących w niepełnym wymiarze czasu pracy lub którzy nie wykonywali tego typu prac przed 1 stycznia 1999 roku.

Podstawą wymiaru składki na Fundusz Emerytur Pomostowych jest indywidualna podstawa wymiaru składek na ubezpieczenie emerytalne i rentowe każdej osoby, która pracuje w szczególnych warunkach. Stopa procentowa składki na FEP wynosi 1,5 proc. Opłacenie tej składki budzi wątpliwości wśród niektórych ekspertów. Wskazują oni bowiem, że pracodawca zapłaci składki również za osoby, które nigdy nie skorzystają z emerytur pomostowych. Chodzi np. o osoby, które nie pracowały w szczególnych warunkach lub charakterze przed 1999 rokiem. Warto się w tym miejscu zastanowić, czy w przyszłości rząd nie ulegnie pokusie, żeby środki z FEP przeznaczyć na wypłatę świadczeń z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych.

Podstawa prawna: Ustawa z 19 grudnia 2008 r. o emeryturach pomostowych (Dz.U. nr 237, poz. 1656).

Obowiązkowe ubezpieczenie wypadkowe zleceniobiorców

Dla przedsiębiorców droższe okaże się również zatrudnienie zewnętrznych zleceniobiorców. Od 1 stycznia 2010 roku podlegają oni bowiem obowiązkowemu ubezpieczeniu wypadkowemu. Dotyczy to wszystkich, którzy wykonują pracę na podstawie umowy agencyjnej, zlecenia albo innej umowy związanej ze świadczeniem usług, do której zgodnie z kodeksem cywilnym stosuje się przepisy dotyczące zlecenia.

Wspomnijmy, że chodzi tu o osoby, które z tytułu takich umów podlegają ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym. Nie ma już natomiast znaczenia miejsce świadczenia stosunku pracy. Stopa procentowa składki na ubezpieczenie wypadkowe waha się od 0,67 do 3,33 proc.  podstawy wymiaru.

Nowy obowiązek wymusił zmianę opisów kodów z tytułu ubezpieczenia. Przestaje obowiązywać kod 04 12 xx, który  był właściwy dla osoby wykonującej umowę agencyjną, umowę zlecenie lub umowę o świadczenie usług poza siedzibą lub w miejscu prowadzenia działalności zleceniodawcy. Obecnie stosować należy kod 04 11 xx. Składkę na to ubezpieczenie będzie finansował w całości z własnych środków zleceniodawca.

Podstawa prawna:

• Ustawa z 24 kwietnia 2009 r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. nr 71, poz. 609)
• Rozporządzenie ministra pracy i polityki społecznej z 23 października 2009 r. w sprawie określenia wzorów zgłoszeń do ubezpieczeń społecznych i ubezpieczenia zdrowotnego, imiennych raportów miesięcznych i imiennych raportów miesięcznych korygujących, zgłoszeń płatnika, deklaracji rozliczeniowych i deklaracji rozliczeniowych korygujących, zgłoszeń danych o pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze oraz innych dokumentów (Dz.U. nr 186, poz. 1444).

Rozliczenie składek, do poboru których zobowiązany jest ZUS
Wprowadzenie nowej składki na Fundusz Emerytur Pomostowych wymusiło znowelizowanie rozporządzenia określającego szczegółowe zasady i tryb postępowania w sprawach rozliczania składek, do których poboru jest zobowiązany ZUS. Uzupełniono przepisy dotyczące kolejności zaliczania nadpłaconych składek . Nowe uregulowania zakładają, że należności z tytułu FEP będą zaspokajane w drugiej kolejności zaraz po składkach na ubezpieczenie społeczne.

Podstawa prawna: Rozporządzeniu Rady Ministrów z 25 sierpnia 2009 r., zmieniające rozporządzenie w sprawie szczegółowych zasad i trybu postępowania w sprawach rozliczania składek, do których poboru jest zobowiązany Zakład Ubezpieczeń Społecznych (Dz.U.  nr 144, poz. 1181)

Nowe składki dla pozostałych przedsiębiorców

Od stycznia zmniejszyła się miesięczna kwota składek na ubezpieczenie społeczne. Zmniejszeniu uległa bowiem minimalna kwota od której odprowadzane będą składki. Obecnie wyniesie ona 1887,60 zł. W ubiegłym roku była nieco wyższa i wynosiła 1915,80 zł.

Kwota ta stanowi 60 proc. prognozowanego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w 2010 roku, czyli 3146 zł. Wynika tak z obwieszczenia ministra pracy i polityki społecznej w sprawie kwoty ograniczenia rocznej podstawy wymiaru składek na ubezpieczenie emerytalne i rentowe w roku 2010 oraz przyjętej do jej ustalenia kwoty prognozowanego przeciętnego wynagrodzenia, które zostało podpisane 11 grudnia 2009r.

Prowadzący firmy zapłacą więc w tym roku o 9,04 zł mniej miesięcznie do ZUS niż w roku ubiegłym. Pod warunkiem, że opłacają dobrowolna składkę chorobową, a składkę wypadkową w wysokości 1,67 proc.

Składki odprowadzane do ZUS to ciągle olbrzymie obciążenie dla przedsiębiorców. Firmy wskazują, że odjęcie składek na ZUS powoduje oszczędności w zaangażowanym kapitale, zmniejsza koszty, pozwala obniżyć cenę, a co za tym idzie stają się bardziej konkurencyjne w stosunku do innych podmiotów działających na rynku. Dlatego coraz więcej z nich stosuje optymalizacje kosztów prowadzonej działalności, ze szczególnym uwzględnieniem ograniczenia składek ZUS. Dzięki pomocy wyspecjalizowanych podmiotów, przedsiębiorca znacznie zmniejsza swoje obciążenie. Oszczędności te można uzyskać, co najważniejsze, bez negatywnego wpływu na działalność firmy.

Barbara Sielicka
Bankier.pl