Nasza spółka jest producentem regałów wystawowych. W umowach z odbiorcami naszych produktów (zarówno hurtowniami, jak i podmiotami nabywającymi sprzęt na własne potrzeby) istnieją zapisy, że w przypadku dostarczenia uszkodzonych towarów, a także w sytuacji, gdy towar zostanie dostarczony po 4 dniach od terminu umówionej dostawy producent zwraca nabywcy 10% ceny zakupu.

Odpowiedź:

Jakie wydatki możesz zaliczyć do kosztów podatkowych?

Warto przypomnieć, że zgodnie z ogólną definicją kosztu podatkowego z art. 15 ust. 1 ustawy o CIT kosztami uzyskania przychodów są koszty poniesione w celu osiągnięcia przychodów lub zachowania albo zabezpieczenia źródła przychodów, z wyjątkiem kosztów wymienionych w art. 16 ust. 1. Jak wskazuje ustawodawca kosztami są wszelkie wydatki, które są fizycznie poniesione (dokonano zapłaty) przez podatnika, a poza tym ich poniesienie wiązało się z zamiarem osiągnięcia przychodu lub też zachowaniem, czy zabezpieczeniem jego źródła.

Czy tylko związek wydatku z przychodem decyduje o zaliczeniu go do kosztów?

Na tej podstawie można by uznać, że w sytuacji, w której podatnik ponosi wydatek w związku z określonym zdarzeniem, co ma podstawę prawną w zawartej przez podatnika umowie, taki wydatek jest kosztem podatkowym. Ponoszony jest on bowiem w celu zachowania źródła przychodów, w związku z prowadzoną działalnością opodatkowaną. Ma on na celu również wywiązanie się z umowy cywilnoprawnej zawartej z danym kontrahentem, co może zapobiec ewentualnym roszczeniom ze strony nabywcy danego towaru.

Kolejnym argumentem przemawiającym za takim działaniem są zasady współżycia społecznego, jak i zachowanie renomy prowadzonego przedsiębiorstwa, co z kolei może wymiernie wpływać na zyski danego podmiotu w przyszłości, jak i na większą bazę klientów (powszechnie wiadome jest, że zadowolony klient może przyczynić się do ugruntowania w danym środowisku, czy społeczności pozytywnych opinii na temat danego przedsiębiorstwa, które z kolei mogą przyczynić się do wyboru przez innych potencjalnych klientów właśnie usług świadczonych przez ten polecany podmiot).

Wskutek zastosowania takiej wykładni można by przyjąć, że wydatek polegający na wypłacie odszkodowania wynikającego z umowy z kontrahentem jest kosztem uzyskania przychodów, o jakich mowa w art. 15 ust.1 ustawy o CIT.

Jakich odszkodowań nie zaliczysz do kosztów podatkowych?

Jednak nie można zapominać o regulacji szczególnej, jaką przewidział ustawodawca w przypadku wypłaty kar umownych i odszkodowań. Zgodnie bowiem z art. 16 ust. 1 pkt 22 ustawy o CIT (odpowiednio w art. 23 ust. 1 pkt 19 ustawy o PIT) nie uważa się za koszty uzyskania przychodów kar umownych i odszkodowań z tytułu:

• wad dostarczonych towarów, wykonanych robót i usług,
• zwłoki w dostarczeniu towaru wolnego od wad,
• zwłoki w usunięciu wad towarów albo wykonanych robót i usług.

Zgodnie z tą regulacją w zw. z art. 15 ust. 1 ustawy o CIT należy stwierdzić, że wskazane poniesione wydatki związane m.in. z karmi umownymi nie będą uznane za koszty podatkowe nawet w wypadku, gdy wydaje się, że istnieje możliwość przypisania im takiego statusu na podstawie ogólnej definicji kosztu podatkowego z art. 15 ust. 1 ustawy o CIT. W katalogu z art. 16 ust. 1 ustawy CIT ustawodawca zamieścił bowiem enumeratywne wyliczenie (katalog zamknięty), czyli takie, które nie może być interpretowane poprzez wykładnię rozszerzającą. Należy zatem uznać, że w przypadku, gdy odszkodowanie wypłacane przez spółkę z tytułu dostarczenia uszkodzonego towaru, czy doręczenie wolnego od wad towaru na skutek jego wymiany po terminie, na podstawie umowy zawartej z kontrahentem nie stanowi kosztu uzyskania przychodu na gruncie podatku dochodowego od osób prawnych.

Ważne orzeczenie

Nie jest dopuszczalne w prawie podatkowym (...), aby przepisy stanowiące wyjątek od zasady, zastępować przepisami ogólnymi, w tym przypadku przepisem zawartym w art. 15 ust. 1 ustawy o CIT.

Wyrok WSA w Gliwicach z 5 czerwca 2008 r., sygn. akt I SA/Gl 180/2008

Czy uszkodzenie towaru można uznać za jego wadę fizyczną?

Wadą fizyczną towaru może być pewne jego uszkodzenie, które prowadzi do tego, że cechy fizyczne, jakie powinien posiadać dany towar nie są spełnione. Można wskazać, że wadę fizyczną jest uszkodzenie dostarczanego towaru. W związku z tym w przypadku, gdy dostarczany towar jest uszkodzony, a zgodnie z umową powinien być nowy mamy zrealizowaną przesłankę do nie uznania odszkodowania wypłaconego z tego powodu (uszkodzenia) za koszt podatkowy.

Jakie odszkodowania mogą być kosztem?

Zwróć uwagę na fakt, że poprzez regulację art. 16 ust. 1 pkt 22 ustawy o CIT ustawodawca nie wyłączył z możliwości zakwalifikowania jako kosztów uzyskania przychodów wszystkich odszkodowań wypłacanych na podstawie umowy, lecz tylko te konkretnie w tym przepisie wymienione. A zatem do kosztów uzyskania przychodów nie można zaliczyć kar umownych i odszkodowań wypłaconych tylko z tytułu:

• wad dostarczonych towarów, wykonanych robót i usług,
• zwłoki w dostarczeniu towaru wolnego od wad,
• zwłoki w usunięciu wad towarów albo wykonanych robót i usług.

A zatem odszkodowania nie wyliczone jako nie stanowiące kosztu uzyskania przychodu możesz zaliczyć do kosztów spółki. Na przykład odszkodowanie wypłacone w sytuacji, w której z winy sprzedawcy nastąpiła zwłoka w terminowym dostarczeniu towaru będzie stanowiło koszt uzyskania przychodu.

Podstawa prawna:

• art. 15 ust. 1, art. 16 ust. 1 pkt 22 ustawy z 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (Dz. U. 2000 r. nr 54, poz. 654 ze zm.),
• art. 21 ust. 1, art. 23 ust. 1 pkt 19 ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2000 r. nr .14, poz. 176 ze zm.).