Kryzys gospodarczy i finansowy z 2009 roku uznaje się za największe spowolnienie gospodarcze od końca II wojny światowej. Wszystkie uprzemysłowione kraje odczuły jego skutki.

Szybkie reakcje rządów państw europejskich miały aktywny wpływ na zahamowanie pogłębiającej się zapaści. Niemniej jednak kryzys gospodarczy doprowadził do licznych bankructw oraz do wzrostu bezrobocia w całej Europie. Eksperci przewidują, że taki poziom utrzyma się do końca 2010 roku.

Międzynarodowa wywiadownia gospodarcza Creditreform szacuje, że w 2009 roku w całej Europie pracę straciło prawie 1 700 000 osób.

Państwa UE-15 (plus Norwegia i Szwajcaria) – 185 000 przypadków upadłości

Międzynarodowa wywiadownia gospodarcza Creditreform podaje, że w 2009 roku liczba upadłości korporacyjnych w Europie Zachodniej wzrosła prawie o 22 proc. W państwach UE-15 ( plus Norwegia i Szwajcaria) ogłoszono 185 000 upadłości. W 2008 roku było ich 152 000. Większość bankructw miało miejsce we Francji (55.800, wzrost o 12,2 proc.), w Niemczech (34.300, 16,0 proc. więcej) oraz w Wielkiej Brytanii (20.300, aż o 24,8 proc. więcej).

Największy procentowy wzrost liczby upadłości odnotowała Hiszpania (93,8 proc. - 4900 przypadków) i Irlandia (81,1 proc. - 1400 przypadków). Również w Holandii (o 53,4 proc.) i Danii (o 51,0 proc.) liczba bankructw podwoiła się.

Trzy największe europejskie gospodarki - Niemiec, Francji i Wielkiej Brytanii - w 2009 roku odnotowały prawie 60 procent wszystkich upadłości w Europie. Francja jest odpowiedzialna za prawie jedno na trzy bankructwa korporacyjne (30,1 proc.). 11,7 procent niewypłacalnych przedsiębiorstw pochodzi ze Skandynawii, jedna na dziewięć upadłość spółki (11,1 proc.) została ogłoszona w krajach Beneluksu.

Od 2006 r., zwłaszcza w Hiszpanii i Irlandii, obserwujemy gwałtowny wzrost upadłości. W ciągu zaledwie trzech lat liczba niewypłacalnych przedsiębiorstw wzrosła w Hiszpanii prawie sześciokrotnie, w Irlandii prawie pięciokrotnie. Główną przyczyną zwiększenia liczby upadłości w 2009 roku była recesja gospodarcza, a więc m.in. spadek zamówień, zatory płatnicze w firmach. Wszystko to spowodowało nakręcającą się spiralę upadłości.

Europa Środkowa i Wschodnia

W krajach Europy Środkowej i Wschodniej kryzys finansowy i gospodarczy spowodował liczne problemy związane z niewypłacalnością przedsiębiorstw. Nadmiar mocy produkcyjnych musiał zostać zmniejszony, liczba upadłości przedsiębiorstw wzrosła znacząco. Najbardziej dotknięte zostały Czechy (wzrost aż o 82,5 proc.; 8394 bankructw), Słowacja (aż 54,6 proc.; 900 bankructw) i kraje bałtyckie. Łotwa zanotowała 69,1 procentowy wzrost przypadków upadłości z 2192, Litwa 59,8 procent (1.168 przypadków), Estonia 49,2 proc. (631 przypadków). W Polsce ogłoszono 590 postępowań upadłościowych z likwidacją majątku (to o 38,8 proc. więcej niż w 2008 roku).

W sumie w Europie Środkowej i Wschodniej niewypłacalnych przedsiębiorstw było w 2009 roku o 44,1 proc. więcej (to dwukrotnie większy wzrost niż w Europie Zachodniej).

Komentuje Erna Grońska z Creditreform Polska

Nie należy zapominać o bezpośrednich powiązaniach własnościowo-kapitałowych pomiędzy firmami w Polsce a w innych krajach Europy. Oznacza to, że upadłości za granicą odbijają się na polskich przedsiębiorstwach – zauważa Erna Grońska z Creditreform Polska. Nierzadko bagatelizujemy skalę powiązań polskiej gospodarki z rynkiem światowym – i to nie tylko poprzez eksport czy import. Wiele przedsiębiorstw w Polsce to oddziały zagranicznych koncernów lub tych z kapitałem zagranicznym (wg danych GUS na koniec 2009 roku było ich 65 831). Zawirowania na rynkach europejskich, które mają wpływ na firmy-matki dotykają także ich polskich spółek. Nie tylko wstrzymywane są inwestycje czy zamówienia, ale nierzadko polskie spółki są przez nie wystawiane na sprzedaż lub w ostateczności – likwidowane. Zdarzają się także przypadki upadłości transgranicznej: gdy upada zagraniczna firma-matka dochodzi także przeważnie do likwidacji polskiego oddziału firmy. Pogorszenie dyscypliny płatniczej odbiorców znajduje odzwierciedlenie w statystykach wywiadowni gospodarczej Creditreform Polska, która zajmuje się również windykacją należności. W 2009 roku Creditreform Polska zanotowało ponad 50 proc. wzrost spraw przekazanych do windykacji korporacyjnej, w stosunku do roku ubiegłego. Natomiast wszystkich spraw przekazanych do windykacji (masowej i korporacyjnej) było o prawie 300% więcej niż w roku 2008.