Lokalizacja przedsiębiorstwa to poważny wybór z punktu widzenia bliskości rynku zbytu, dostępności surowców oraz wykwalifikowanej kadry. Te i inne podobne im czynniki determinują lokalizację przedsiębiorstw produkcyjnych czy usługowych, których działalność obejmuje dobra łatwo zbywalne. Co z pozostałą wytwórczością? Czy przemysł wysokiej technologii lokowany jest na tych samych prawach co jednostki podstawowych gałęzi gospodarki?

Inwestor wybierając lokalizację data center oraz firm z branży IT ma do dyspozycji opracowanie atrakcyjności inwestycyjnej regionów. Wyłączne użycie takich studiów w procesie decyzyjnym jest jednak bezpodstawne ze względu na specyfikę branży. Dopełnieniem, a w przypadku większości dziedzin wytwórczości, podstawą umiejscowienia przedsiębiorstwa jest analiza lokalizacyjna. Typuje się w niej czynniki istotne przy wyborze miejsca konkretnej działalności czy też klastra skupiającego podobne branże.

Lokalizacja działalności gospodarczej rozpatrywana jest w kilku układach. Pierwszym jest układ punktowy, gdzie uwzględniane są poszczególne przedsiębiorstwa. Na układ liniowy składają się sieci przesyłowe oraz transportowe. Trzecim i zarazem ostatnim jest układ powierzchniowy, w jego obrębie wyróżniamy np.: plantacje roślin (Becla, Czaja 2004).

Uwzględniając powyższy podział rzeczywistości, należałoby usytuować branże IT zarówno w układzie punktowym jak i liniowym. Serwerownie, budynki techniczne oraz biurowce to pojedyncze jednostki, jednak istotą jest odpowiednie ich połączenie, gwarantujące niezakłócony obieg informacji. Klasyfikacja jest istotna z punktu dalszego wyboru determinant. Powołując się na metodę dedukcyjną, układ lokalizacji będzie pierwszym ogólnym ogniwem.

Pojęciem ściśle związanym z układem jest ład przestrzenny. Przestrzeń ekonomiczno-społeczna koncentruje gospodarczą działalność człowieka, na określonym obszarze. Jeśli przestrzeń ekonomiczna organizowana jest przez jednostki gospodarcze, wówczas interakcje ze środowiskiem przyrodniczym objęte są ładem przestrzennym (Becla, Czaja 2004). Inwestor realizując swoje założenia powinien mieć na uwadze ów ład społeczny i budując przedsiębiorstwo kierować się zasadami CSR.

Kolejnym etapem w procesie lokalizacyjnym jest wybór konkretnych czynników, jakie mogą mieć znaczenie w powodzeniu inwestycji na danym terenie. Klasyczne rozumienie zagadnienia lokalizacji firmy, uwzględnia kilka istotnych determinant (M. Sygit , M. Pielich):

• koszty transportu (materiałów, surowców oraz wytworzonych produktów),
• bliskość rynków,
• ceny gruntów oraz związane z nimi podatki i opłaty,
• dostępność do wykwalifikowanych pracowników,
• koszty siły roboczej,
• dostępność do edukacji i jednostek szkoleniowych.

Analiza wymienionych stymulant pozwala wyeliminować te, które nie mają większego znaczenia w lokalizowaniu przedsiębiorstw z segmentu IT. Wymienione czynniki są bardzo ogólne i sprawdzają się dla każdej branży. Jednak z perspektywy IT koszty transportu, czy mówiąc ogólniej bliskość rynków zbytu przestaje mieć znaczenie.

Kiedy produktem staje się informacja, jej przechowywanie i zarządzanie - przedsiębiorca powinien skoncentrować się na możliwościach przesyłu swojego „towaru”. W dobie komputerów i Internetu odległość w transferze informacji przestaje mieć znaczenie. Implikuje to jednak inne problemy natury czysto technicznej. Mianowicie wybór technologii przepływu oraz sposobu zarządzania i zabezpieczania administrowanych danych. Problem powiązany jest z lokalizacją, która daje realne możliwości technologicznej realizacji projektu. Należy więc nakreślić czynniki uwzględniające specyfikę branży i traktować je jako najważniejsze w wyborze lokalizacji. Jednocześnie nie może dojść do pominięcia czynników ujętych w klasycznym rozumieniu zagadnienia lokalizacji firmy.

Czynniki istotne dla lokalizacji branży IT:

1. Technologia transferu danych
2. Sposób przechowywania danych
3. Techniki zabezpieczania danych

1. Technologia przesyłu danych

Technologie pozwalające na transfer danych oraz dostęp do Internetu to kluczowe zagadnienie podczas budowy obiektu data center. Wybór optymalnej technologii zagwarantuje bezawaryjność oraz ciągłość pracy serwerów, co jest wymogiem koniecznym podczas realizowania tego typu inwestycji. Rozwiązania technologiczne, na jakie zdecyduje się inwestor są ściśle związane z dostępnością infrastruktury obsługującej połączenia sieciowe na danym terenie. Obecnie w Polsce można wyróżnić następujące technologie sieciowe:

• technologia xDSL,
• technologia DOCSIS/EURODOCSIS,
• dostęp bezprzewodowy FWA,
• dostęp LAN Ethernet,
• dostęp bezprzewodowy WLAN Ethernet,
• technologię FTTx.

Biorąc pod uwagę generowane przez data center zapotrzebowanie na przepustowość łącza, w analizie lokalizacji należy uwzględnić obszary wyposażone w infrastrukturę do obsługi technologii FTTx. Fiber-to-the-x to szerokopasmowy system telekomunikacyjny, gdzie medium transmisyjnym są kable światłowodowe. Pełna analiza lokalizacyjna uwzględnia szczegółową mapę dostępności do światłowodów. Brak tej informacji lub brak na danym terenie światłowodów FTTx zmusza inwestora do korzystania z klasycznej technologii opartej na skrętce miedzianej. Zastosowanie takiego rozwiązania jest zasadne ze względu na bardzo dobrą dostępność infrastruktury na terenie całego kraju, co pozwala znacznie ograniczyć koszta.

Decydując się na operatora obsługującego połączenia sieciowe należy obliczyć przepustowość niezbędną do obsługi budowanej serwerowni. Technologia, gwarantująca płynne działanie nawet największych data center to VDSL2. System wykorzystuje skręcone pary przewodów miedzianych oraz technologię tłumienia przesłuchów z sąsiednich kanałów .

Wybór lokalizacji wyposażonej w odpowiednią infrastrukturę teletechniczną, powinien być uzupełniony o wybór kilku niezależnych operatorów korzystających z różnych łączy Internetowych, tak aby w razie awarii jednego łącza pozostałe zapewniły ciągłość w działaniu serwerów.

2. Sposób przechowywania danych

Retencja danych w systemach komunikacyjnych data center regulowana jest dyrektywą Unii Europejskiej 2006/24/WE. Dyrektywa dla Polski nakazuje przechowywanie danych przez okres minimum 24 miesięcy. W przeciągu dwóch lat baza danych zobligowana jest do udostępniania zgromadzonych informacji w sposób ciągły i bezawaryjny. Aby spełnić to wymaganie koniecznym staje się tworzenie kopi zapasowych. Nie bez znaczenia pozostaje także kwestia zasilania.

Obiekty typu data center powinny być usytuowane w lokalizacji o możliwie jak największej ilości alternatywnych źródeł zasilania. Brak prądu mógłby spowodować zastój w pracy serwerów, a to przełożyło by się na ogromne straty wśród klientów korzystających w swej wytwórczość z bazy danych.
Sieć zasilająca infrastrukturę techniczną musi mieć charakter strukturalny z możliwością podtrzymania napięcia w sytuacjach awaryjnych. Wymogiem koniecznym jest także dwutorowe zasilanie oraz możliwość podłączenia zewnętrznych generatorów energii.

Lokalizacja powinna umożliwić podłączenie budynku serwerowni do dwóch niezależnych dostawców energii elektrycznej, ewentualnie dwóch różnych transformatorów. W przypadku braku takiej możliwości inwestor powinien rozważyć usytuowanie data center w miejscu, które pozwoli na zastosowanie ogniw paliwowych oraz mikroturbin.

W planie analizy lokalizacyjnej należy uwzględnić ilości ciepła jakie będą wydzielane do środowiska przez budynki serwerowni oraz kolokacji. Klimatyzacja dostosowana do mocy cieplnej zainstalowanych urządzeń powinna spełniać wszelkie normy środowiskowe.

3. Techniki zabezpieczania danych

Kolejnym problemem, przed którym stanie inwestor, jest technika zabezpieczenia danych, a mówiąc szerzej zabezpieczenie budynków technicznych przed osobami trzecimi. System zabezpieczenia danych przed usterkami został rozwiązany dzięki macierzom dyskowym, tworzącym kilka kopii zapasowych jednocześnie i korzystających z alternatywnych źródeł zasilania.

Problemem pozostaje bezpieczeństwo danych pod kątem włamań, pożarów i innych klęsk żywiołowych. W celu uniknięcia kradzieży cennych informacji lub mechanicznego zniszczenia sprzętu Serwerownie, zabezpieczane są alarmem o standardzie PN-93/E-08390/14, gwarantującym jego pokonanie przy użyciu specjalistycznych narzędzi w czasie nie krótszym niż 8 minut. Ponadto stosowane są różnego rodzaju zabezpieczenia z ograniczonym dostępem do poszczególnych budynków, sal serwerowych i kolokacyjnych. Wybierając system alarmowy należ kierować się przede wszystkim normami i standardami.

Jak jednak poradzić sobie z zabezpieczeniem przed klęskami żywiołowymi takimi jak powódź. Tutaj najistotniejsza jest lokalizacja. Dobre usytuowanie banku danych, powyżej obszarów zalewowych z uwzględnieniem WWW (wysoka wielka woda) dla lokalnych posterunków wodowskazowych będzie najtańszym i najskuteczniejszym zabezpieczeniem przed tego typu zajściami.

Powyższa prezentacja ma charakter poglądowy stanowi zarys problemu lokalizacji firm branży IT. Podczas prowadzenia pełnej analizy lokalizacyjnej należy dodatkowo konfrontować nakłady inwestycyjne oraz dodatkowe okoliczności, odmienne dla każdej inwestycji. Inwestor powinien również zdawać sobie sprawę, iż branża IT jest kapitałochłonna, a zły wybór lokalizacji jednostki może wpłynąć na powodzenie oraz rozwój firmy. Zmiana miejsca działalności wiązałaby się z czasowym zastojem pracy serwerów wywołującym negatywne nastroje wśród klientów.

Tomasz Matonóg