Co dzieje się, kiedy zostanie zawyżona wartość aportów w spółce z o.o.? Kto ponosi odpowiedzialność za tego typu nadużycie?

Wnoszenie aportów (wkładów niepieniężnych) jest jednym ze sposobów na podniesienie kapitału zakładowego spółki z ograniczoną odpowiedzialnością. Pojęcie aportu nie jest precyzyjnie zdefiniowane w przepisach prawa. Art. 14 ksh zastrzega jedynie, że przedmiotem wkładu do spółki nie może być prawo niezbywalne lub świadczenie pracy bądź usług.

Jako aport wnoszone są, na przykład rzeczy (nieruchomości, samochody, maszyny…), prawa na dobrach niematerialnych lub inne prawa zbywalne (prawa autorskie, know-how…), papiery wartościowe (weksle, obligacje…),a także niektóre wierzytelności. Są to takie przedmioty majątkowe, co do których nie ma problemu z określeniem ich wartości, wyceną, zbywalnością, określeniem przydatności i dostępności dla spółki oraz zdolności do wejścia w skład masy upadłościowej.

Umowa spółki z o.o. powinna zawierać szczegółowe informacje dotyczące przedmiotu wnoszonego aportu, osoby która go wnosi oraz liczby i wartości nominalnej objętych w zamian udziałów. Informacje te minimalizują ryzyko zawyżenia wartości aportu przez wnoszącą go osobę w celu osiągnięcia dodatkowych korzyści majątkowych kosztem spółki, pozostałych wspólników i wierzycieli. Jeśli takie nadużycie zostanie ujawnione, wspólnik, który zawyżył wartość wnoszonego wkładu oraz członkowie zarządu, którzy wiedząc o tym, zgłosili spółkę do rejestru, zobowiązani są solidarnie wyrównać spółce brakującą wartość (art. 175 § 1 ksh). Przepis ten odnosi się tylko do sytuacji znacznego i niczym nieusprawiedliwionego zawyżenia wartości wnoszonego wkładu, które miało miejsce w dniu zawarcia umowy spółki albo w chwili podjęcia uchwały o podwyższeniu kapitału zakładowego. Wspólnicy i członkowie zarządu nie ponoszą odpowiedzialności za niewielkie przeszacowanie powstałe, na przykład na skutek przyjętej metody wyceny.

Zgodnie z art. 175 § 2 ksh nie istnieje możliwość zwolnienia wspólnika i członków zarządu z obowiązku pokrycia różnicy pomiędzy nominalną wartością wkładów niepieniężnych a ich wartością rzeczywistą w chwili podpisania aktu notarialnego o utworzeniu spółki lub podwyższeniu kapitału zakładowego. Wspólnik nie może się uwolnić od tego obowiązku nawet, gdy  „opuści” spółkę (np. poprzez zbycie udziałów lub wyłączenie wyrokiem sadowym w trybie atr. 266 i nast. ksh).

Należy podkreślić fakt, że nie jest to odpowiedzialność odszkodowawcza, a więc  spółka nie musi wykazywać istnienia związku przyczynowego między działaniem wspólnika a jego następstwami (poniesioną szkodą) (wyrok SN z 11 grudnia 2002 r., I CKN 1315/00).

Stanisław Rachelski, Radca prawny