Agencja Frontex z siedzibą w Warszawie ogłosiła przetarg na „Big Pilot” systemu Eurosur.

Polskie firmy stają przed szansą stworzenia wielkiego europejskiego systemu nadzoru granic. Na razie ruszył konkurs na wdrożenie projektu pilotażowego za 2 mln EUR, ale jeśli on się powiedzie, dalsze zamówienia mogą posypać się jak z rękawa. To duża szansa dla polskich firm na uczestnictwo w niezwykle prestiżowym i ważnym unijnym projekcie. Jak dotąd ze sporych zamówień informatycznych z Fronteksu korzystały głównie firmy spoza Polski (jedyny duży kontrakt uzyskało bodaj tylko Asseco Poland - największa polska firma IT niedawno wygrała przetarg na usługi wsparcia dla Fronteksu za 3 mln EUR). Frontex to Europejska Agencja Zarządzania Współpracą Operacyjną na Granicach Zewnętrznych Państw Członkowskich Unii Europejskiej. Jest jedyną unijną agencją wspólnotową, której centralę umieszczono w Warszawie (przy Rondzie ONZ). Budżet na 2010 r. agencji wynosi blisko 88 mln EUR.

Pomysł stworzenia Europejskiego System Nadzoru Granicznego (Eurosur) zaczął być realizowany w lutym 2008 r. Wówczas Komisja Europejska przedstawiła analizę możliwości utworzenia takiego zintegrowanego systemu dla wszystkich państw UE. Jego główne cele to:

• uszczelnienie granic,
• ograniczenie liczby nielegalnych imigrantów,
• ograniczenie śmiertelności wśród nich szczególnie na morzu,
• poprawa bezpieczeństwa i zapobieganie przestępczości transgranicznej.

„Eurosur powinien zapewnić wspólne ramy techniczne służące poprawie codziennej współpracy i komunikacji między organami państw członkowskich oraz ułatwić wykorzystanie najnowszej technologii na potrzeby nadzoru granicznego. Jednym z zasadniczych celów operacyjnych powinna być wymiana informacji, z wyjątkiem danych osobowych, między istniejącymi systemami krajowymi i europejskimi” - napisano w informacji Komisji Europejskiej.

Realizację projektu podzielono na trzy fazy:

• FAZA1: stworzenie powiązań między systemami i mechanizmami nadzoru funkcjonującymi na szczeblu państw członkowskich oraz ich usprawnienie;
• FAZA 2: lepsze wykorzystanie narzędzi nadzoru na szczeblu UE;
• FAZA3: stworzenie wspólnego systemu wymiany informacji dotyczących obszarów morskich UE.

W ramach systemu ma powstać specjalna sieć patrolowa na morzu, mają być wykorzystane najnowsze technologie radarowe i monitoringu, a na granicy lądowej roboty i samoloty bezzałogowe. Polska prowadziła już wcześniej (zaraz po wejściu do UE a przed wejściem do Schengen i zniesieniu kontroli granicznych) prace nad stworzeniem nowoczesnych systemów za blisko 100 mln EUR na granicy morskiej i lądowej, ale skutki wywołały wiele sporów. System nadzoru morskiego opaty na zintegrowanej sieci radarów budowano z dużymi opóźnieniami i kontrowersjami. System lądowy oparty na czujnikach i kamerach w ogóle nie powstał bo pełen afer przetarg unieważniono. Ostatecznie Straż Graniczna kupiła za pieniądze przeznaczone na ten system sporo sprzętu bez zintegrowanego systemu (m.in. kamery, samochody ze sprzętem monitoringowym, wyposażenie dla wież obserwacyjnych). Polacy za to już od 2008 r. uczestniczą w konsorcjum przygotowującym system TALOS (Transportowalny, Adaptowalny System Patrolowania i Nadzoru Granicy Lądowej), który ma wykorzystywać roboty i samoloty bezzałogowe na niespotykaną do tej pory skalę. Z polskiej strony w projekcie wartym 20 mln EUR uczestniczą Przemysłowy Instytut Automatyki i Pomiarów (PIAP) i spółka ITTI.

Obecnie ogłoszony przetarg przez Frontex został opisany jako „duży projekt pilotażowy dotyczący europejskiego systemu nadzoru granic”. Z dalszego opisu wynika, że chodzi o zbudowanie „stałej łączności między kilkoma krajowymi centrami koordynacji (Hiszpania, Francja, Włochy, Polska, Słowacja, Finlandia) a Fronteksem, przy zastosowaniu w pełni rozszerzalnego systemu wymiany informacji, obsługującego bezpieczny „obrót informacjami” między połączonymi krajowymi centrami koordynacji a agencją Frontex.” To projekt z FAZY1 budowy Eurosur.

Prace mają potrwać 18 miesięcy. Przewidziano do realizacji cztery etapy (1 ustalony i trzy opcjonalne). Frontex informuje, że umowa może zostać przedłużona maksymalnie 2-krotnie, a celem rozszerzenia będzie „2-krotne wdrożenie nowych etapów III i IV, a tym samym włączenie do systemu, w grupach po 6, dodatkowych państw członkowskich.”

Na oferty Frontex czeka do 22.06.2010 r.

Mariusz Zielke