Prowadzę księgowość kilku spółek. Ostatnio zainteresowała mnie możliwość wpisywania w koszty podatkowe VAT w przypadku świadczenia przez spółkę wyłącznie usług zwolnionych z VAT. Czy istnieje taka możliwość?

Zgodnie z ogólną definicją kosztu podatkowego (art. 15 ust. 1 ustawy o CIT) kosztami uzyskania przychodów są koszty poniesione w celu osiągnięcia przychodów lub zachowania albo zabezpieczenia źródła przychodów, z wyjątkiem kosztów wymienionych w art. 16 ust. 1 ustawy o CIT. Jednocześnie koszty poniesione w walutach obcych przelicza się na złote według kursu średniego ogłaszanego przez Narodowy Bank Polski z ostatniego dnia roboczego poprzedzającego dzień poniesienia kosztu.

Na tej podstawie można wskazać na 3 cechy, którymi musi wyróżniać się dany wydatek, aby można było traktować go jako koszt podatkowy.

• Po pierwsze, musi być on faktycznie poniesiony, przez co dochodzi do obciążenia ekonomicznego podatnika (sytuacja, w której dana wierzytelność jest wymagalna, ale nieopłacona, wydatek nie jest poniesiony);
• Po drugie, wydatek musi być poniesiony w określonym przez ustawodawcę celu (osiągnięcia przychodów lub zachowania albo zabezpieczenia jego źródła - jest to pewien związek przyczynowo-skutkowy pomiędzy wydatkiem a co najmniej możliwością osiągnięcia/zabezpieczenia przychodu;
• Po trzecie, aby dany wydatek mógł być traktowany na gruncie ustawy o CIT jako koszt uzyskania przychodu, nie może znajdować się w zamkniętym katalogu zawartym w art. 23 ust. 1 ustawy o CIT.

VAT naliczony jako koszt

Odnosząc się w tym momencie do podatku od towarów i usług naliczonego od zakupionych towarów czy nabytych usług jako kosztu podatkowego, należy wskazać, że - co do zasady - z pewnością (przeważnie) spełnione będą dwie z trzech ww. przesłanek (poniesienie wydatku i określony cel). Jednak wskazując na trzeci element, należy zauważyć, że prawodawca umieścił w art. 16 ust. 1 pkt 46 ustawy o CIT podatek od towarów i usług, jako wydatek niestanowiący kosztu podatkowego.

Istnieją jednak pewne wyjątki w tym zakresie. Zgodnie ze wskazaną regulacją nie uważa się za koszty uzyskania przychodów podatku od towarów i usług, z tym że jest kosztem uzyskania przychodów:

a) podatek naliczony:
- jeżeli podatnik zwolniony jest od podatku od towarów i usług lub nabył towary i usługi w celu wytworzenia albo odprzedaży towarów bądź świadczenia usług zwolnionych od podatku od towarów i usług,
- w tej części, w której zgodnie z przepisami o podatku od towarów i usług podatnikowi nie przysługuje obniżenie kwoty lub zwrot różnicy podatku od towarów i usług - jeżeli naliczony podatek od towarów i usług nie powiększa wartości środka trwałego lub wartości niematerialnej i prawnej;

b) podatek należny w przypadku:
- importu usług oraz wewnątrzwspólnotowego nabycia towarów, jeżeli nie stanowi on podatku naliczonego w rozumieniu przepisów o podatku od towarów i usług; kosztem uzyskania przychodów nie jest jednak podatek należny w części przekraczającej kwotę podatku od nabycia tych towarów i usług, która mogłaby stanowić podatek naliczony w rozumieniu przepisów o podatku od towarów i usług,
- przekazania lub zużycia przez podatnika towarów lub świadczenia usług na potrzeby reprezentacji i reklamy, obliczony zgodnie z odrębnymi przepisami;

c) kwota podatku od towarów i usług, nieuwzględniona w wartości początkowej środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych, podlegających amortyzacji zgodnie z art. 16a-16m, lub dotycząca innych rzeczy lub praw niebędących środkami trwałymi lub wartościami niematerialnymi i prawnymi podlegającymi tej amortyzacji - w tej części, w jakiej dokonano korekty powodującej zmniejszenie podatku odliczonego zgodnie z art. 91 ustawy o podatku od towarów i usług.

Jednocześnie analizując wskazaną powyżej regulację, należy podnieść, że każdy przypadek, w którym podatnikowi wydaje się, że podatek naliczony czy podatek należny stanowi koszt podatkowy, powinien być analizowany kompleksowo. Ustawodawca uzależnia bowiem taką możliwość (uznania VAT za koszt podatkowy) od wystąpienia określonych przesłanek. Zwróć uwagę na stanowisko WSA w Gliwicach. Chociaż wyrok odnosi się bezpośrednio do podatku dochodowego od osób prawnych, jednak na gruncie ustawy o PIT należy rozpatrywać go w sposób analogiczny.

Podsumowując, należy wskazać, że - co do zasady - podatek od towarów i usług (zarówno naliczony, jak i należny) nie stanowi kosztu podatkowego. Występują jednak sytuacje, ściśle określone w ustawie, w których takie wartości stanowią koszt uzyskania przychodów. Dlatego też należy wskazać, że VAT naliczony (wynikający np. z zakupionych towarów) będzie stanowił dla spółki koszt prowadzonej działalności (pod względem rozliczeń podatkowych) wyłącznie w określonych w ustawie przypadkach, m.in. gdy spółka będzie świadczyła usługi zwolnione z VAT.

Wydatki jako koszt

Analogicznie omawiana kwestia kształtuje się w odniesieniu do podatku dochodowego od osób fizycznych. Definicja kosztu podatkowego została zawarta w art. 21 ust. 1 ustawy o PIT.

Zgodnie ze wskazaną regulacją kosztami uzyskania przychodów są koszty poniesione w celu osiągnięcia przychodów lub zachowania albo zabezpieczenia źródła przychodów, z wyjątkiem kosztów wymienionych w art. 23. Per analogiam (tak jak w ustawie o CIT), aby o danym wydatku można było mówić jak o koszcie podatkowym, muszą wystąpić trzy elementy (poniesienie wydatku, określony cel wydatku, a także brak wydatku w katalogu z art. 23 ustawy o PIT).

VAT naliczony jako koszt

Co do zasady podatek naliczony od towarów (usług) nabytych w związku z prowadzoną działalnością spełnia dwie z trzech przesłanek, o których mowa powyżej. Jednocześnie ustawodawca wymienia VAT jako wydatek, który nie stanowi kosztu podatkowego, identycznie, jak na gruncie ustawy o CIT. Wspomniana regulacja jest więc identyczna jak analogiczny przepis ustawy o CIT. Dlatego w sytuacji, w której podatnik korzysta ze zwolnienia podmiotowego w VAT (art. 113 ust. 1 ustawy o VAT), podatek naliczony w związku z nabywanymi przez niego towarami, usługami w ramach prowadzonej działalności gospodarczej stanowi koszt podatkowy.

Prawo do odliczenia VAT a koszty

W przypadku gdy podatnikowi nabywającemu towary czy usługi będzie przysługiwało prawo do odliczenia podatku naliczonego na podstawie art. 86 ust. 1 ustawy o VAT, nie będzie mógł on zaliczyć tej należności jako kosztu podatkowego. Jednocześnie VAT naliczony czy należny od danej transakcji opodatkowanej stanowi dla podatnika koszt podatkowy tylko i wyłącznie w ściśle określonych przez ustawodawcę sytuacjach (art. 16 ust. 1 pkt 46 ustawy o CIT i art. 23 ust. 1 pkt 43 ustawy o PIT).



Czy jesteś pewien, że koszty uzyskania przychodu w Twojej firmie są wyliczone poprawnie?
Ile razy zastanawiałeś się, co możesz w nie wliczyć?
Czy jesteś w stanie przewidzieć wszystkie podatkowe konsekwencje księgowań w Twojej firmie? Czy VAT jest odliczony poprawnie?
Czy Twoje wyliczenia są zgodne z ustawą o rachunkowości?
Teraz otrzymasz praktyczną pomoc: „Koszty w firmie”
To gotowe i praktyczne rozwiązania problemów dotyczących rozliczania kosztów w firmie z punktu widzenia 3 dziedzin:

• podatków dochodowych,
• VAT
• ustawy o rachunkowości

Korzystając z "Kosztów w firmie", otrzymasz dostęp do gotowych rozwiązań rzeczywistych problemów podatkowych, z jakimi borykają się osoby prowadzące księgowość. Praktyczne porady opisują, jak postępować w określonych przypadkach i poprawnie kwalifikować wydatki jako koszty uzyskania przychodu z punktu widzenia podatków dochodowych, VAT i rachunkowości. Dzięki "Kosztom w firmie" nie będziesz musiał szukać rozwiązań w trzech różnych publikacjach!
http://www.kosztywfirmie.pl/obce/