Zainteresowanie inwestycjami w odnawialne źródła energii w Polsce stale wzrasta. Niestety fakt ten nie idzie w parze ze wzrostem ilości dotacji na tego rodzaju przedsięwzięcia.

Warto przypomnieć, że 31 maja br. zakończył się drugi i zarazem ostatni nabór do działania 9.4 PO Infrastruktura i Środowisko, które było wiodącym źródłem wsparcia OZE. W ramach funduszy unijnych pozostały więc obecnie Regionalne Programy Operacyjne oraz Program Rozwoju Obszarów Wiejskich.

Na fakt systematycznego wyczerpywania się środków unijnych, zareagował jednak Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej (NFOŚiGW) tworząc tzw. programy priorytetowe finansowane ze środków krajowych. Generalnie związane są one z ochroną środowiska i oferują wsparcie zarówno w postaci pożyczek udzielanych na preferencyjnych warunkach jaki i pomocy bezzwrotnej.

Pożyczka preferencyjna na inwestycje w zakresie OZE i wysokosprawnej kogeneracji

W przypadku inwestycji w odnawialne źródła energii sztandarowym źródłem dofinansowania w ramach środków krajowych jest „Program dla przedsięwzięć w zakresie odnawialnych źródeł energii i obiektów wysokosprawnej Kogeneracji” wdrażany przez NFOŚiGW.

W trzecim już konkursie, który odbędzie się w drugiej połowie czerwca 2010 r. będą mogły wziąć udział wszystkie podmioty podejmujące działalność w zakresie OZE.

Zgodnie z zapowiedziami NFOŚiGW, uwzględniając sugestie beneficjentów, zamierza wprowadzić mniej restrykcyjne wymagania dotyczące Konkursu. Chodzi głównie o dokumentację potwierdzającą gotowość przedsięwzięcia do realizacji, ze skompletowaniem której wielu Beneficjentów miało spore problemy – w poprzednim Konkursie należało ją złożyć nie później niż 1 miesiąc od otrzymania informacji o pozytywnej ocenie wniosku wstępnego. Natomiast w najbliższym Konkursie przewiduje się sukcesywne dostarczanie dokumentacji, po dostatecznym przygotowaniu przedsięwzięcia, lecz nie później niż do końca maja 2011 r. (w uzasadnionych przypadkach okres ten będzie mógł być nawet wydłużony o kolejne 6 miesięcy).

Istotnym udogodnieniem jest również fakt, iż Wnioskodawcy, których przedsięwzięcia - ocenione pozytywnie - nie zostały zakwalifikowane do udzielenia dofinansowania, ze względu na wyczerpanie puli alokacji, będą mogli rozpocząć realizację przedsięwzięcia na własne ryzyko, a udzielenie dofinansowania będzie możliwe po ewentualnym uwolnieniu środków finansowych lub zwiększeniu alokacji na ten cel. Ponadto nie zmieni się wysokość pożyczki, udzielanej ze środków Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej. Pożyczka będzie mogła wynosić do 75% kosztów kwalifikowanych przedsięwzięcia, którego koszt całkowity wyniesie mniej niż 10 mln zł. Możliwe będzie umorzenie - do 50% kwoty pożyczki, w zależności od rentowności przedsięwzięcia. Przede wszystkim umorzenie nie będzie udzielane jeżeli wartość bieżąca netto inwestycji (NPV)  będzie dodatnia.

Dla projektów mniejszych pożyczka preferencyjna z Wojewódzkiego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej

Oprócz wsparcia oferowanego na szczeblu centralnym, uruchomione zostaną nabory wniosków w ramach pożyczki preferencyjnej w poszczególnych województwach, dla projektów o wartości niższej niż 10 mln zł.

Wysokość pożyczki o stałym oprocentowaniu 3% w skali roku, wyniesie maksymalnie 75% kosztów kwalifikowanych przedsięwzięcia realizowanego przez ostatecznego beneficjenta. Spłata pożyczki odbywać się będzie w ratach kwartalnych, a okres finansowania nie będzie mógł być dłuższy niż 10 lat od wypłaty pierwszej transzy pożyczki. Natomiast okres karencji w spłacie rat kapitałowych wyniesie 18 miesięcy, licząc od daty wypłaty pierwszej transzy pożyczki.

Nabór w ramach Programu przeprowadzą WFOŚiGW w poszczególnych województwach. Najpierw jednak Instytucje te (jako beneficjenci pośredni) muszą uzyskać promesę dofinansowania z NFOŚiGW. Jeżeli ją otrzymają to wówczas mogą przygotować dokumentację i ogłosić nabór wniosków dla beneficjentów końcowych czyli np. przedsiębiorców. W chwili obecnej większość WFOŚiGW posiada promesę dofinansowania jednakże wstrzymują się one z ogłoszeniem swych naborów do chwili otrzymania od NFOŚiGW ostatecznych wytycznych dotyczących przeprowadzania konkursów.

Biogazownie Rolnicze finansowane z NFOŚiGW

W odpowiedzi na coraz większe zainteresowanie inwestycjami w zakresie przetwarzania biomasy na energię elektryczną, NFOŚiGW wprowadził program priorytetowy „System Zielonych Inwestycji (GIS) – Biogazownie Rolnicze”.

W ramach Programu dofinansowanie mogą uzyskać Podmioty (osoby fizyczne, osoby prawne lub jednostki organizacyjne nie posiadające osobowości prawnej, którym ustawa przyznaje zdolność prawną) podejmujące realizację przedsięwzięć z zakresu budowy, rozbudowy lub przebudowy obiektów wytwarzania energii elektrycznej z wykorzystaniem biogazu rolniczego oraz instalacje wytwarzanie biogazu rolniczego. Program będzie wdrażany w latach 2010-2013, a jego budżet wynosi 1 mld zł:

• 400 mln zł - środki pochodzące z transakcji sprzedaży jednostek AAU lub z innych środków NFOŚiGW
• pożyczki inwestycyjne – 600 mln zł - ze środków Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej.

Beneficjenci Programu mogą liczyć na dofinansowanie w formie dotacji, pożyczki lub w formie łącznej. W przypadku projektów dofinansowywanych ze środków Krajowego systemu zielonych inwestycji(GIS) otrzymanie pożyczki ze środków w NFOŚiGW jest uwarunkowane otrzymaniem dotacji ze środków GIS.

A zatem Beneficjent może uzyskać dofinansowanie w formie dotacji - do 30% kosztów kwalifikowanych przedsięwzięcia oraz dodatkowo w formie pożyczki inwestycyjnej bez możliwości umorzenia ale na preferencyjnych warunkach, tj.:

• oprocentowaniu zmiennym WIBOR 3M + 50 pkt bazowych (w skali roku),
• okresie finansowania: do 15 lat od pierwszej planowanej wypłaty transzy pożyczki,
• okresie karencji w spłacie rat kapitałowych nie dłuższym niż 18 miesięcy od daty zakończenia realizacji przedsięwzięcia,
• wysokości pożyczki do 45% kosztów kwalifikowanych przedsięwzięcia.

Wypłata środków będzie możliwa po otrzymaniu przez NFOŚiGW faktur lub równoważnych dokumentów księgowych dokumentujących realizację poszczególnych etapów przedsięwzięcia (tzw. „kamieni milowych”) zapisanych w harmonogramie realizacji.

Nabór wniosków planowany jest na czerwiec 2010 r.

Regionalne Programy Operacyjne

Wszystkie 16 województw przewidziało wsparcie dla podmiotów publicznych w ramach Regionalnych Programów Operacyjnych. O dofinansowanie inwestycji dotyczących OZE mogą się ubiegać przede wszystkim Jednostki Samorządu Terytorialnego, ich związki i stowarzyszenia ale również podmioty działające na podstawie Ustawy o partnerstwie publiczno-prywatnym, podmioty sektora finansów publicznych, jednostki naukowe i szkoły wyższe, organizacje pozarządowe publiczne zakłady opieki zdrowotnej, kościoły i związki wyznaniowe oraz inne podmioty publiczne. W większości województw do działań związanych z OZE mogą aplikować podmioty prywatne, wyjątkiem są tutaj województwa: śląskie, podkarpackie, podlaskie, opolskie, podlaskie oraz pomorskie.

Wartość projektu z zakresu budowy jednostek wytwarzających energię elektryczną ze źródeł odnawialnych nie może przekroczyć 20 mln zł (energia wiatrowa i słoneczna) oraz 10 mln zł w przypadku źródeł wytwarzających energię elektryczną z wody, biomasy lub biogazu. Wartość projektów dotyczących wytwarzania energii elektrycznej w skojarzeniu również nie może przekroczyć 10 mln zł.

Maksymalny udział dofinansowania w RPO wynosi 85% kosztów kwalifikowanych przedsięwzięcia lub zgodnie z dopuszczalnym pułapem pomocy publicznej określonym w programie pomocowym.

W ramach RPO podmioty mogą otrzymać płatność w formie dotacji rozwojowej jako refundację poniesionych i udokumentowanych wydatków kwalifikowanych lub od niedawna jako zaliczkę na poczet przyszłych wydatków. Jednakże forma płatności będzie rozpatrywana indywidualnie przez instytucję wdrażającą w momencie podpisania umowy o dofinansowanie. W RPO występuje konkursowy lub indywidualny tryb naboru wniosków zgodny z regulaminem konkursu. Ostateczną decyzję w sprawie dofinansowania projektu podejmuje zarząd województwa będący Instytucją Zarządzającą.

W roku 2010 wiele województw prowadzi lub planuje przeprowadzić nabory wniosków do działań związanych z OZE. W niektórych województwach natomiast wyczerpała się już alokacja – możliwe są jednak przesunięcia środków z innych, mniej obleganych działań. Szczegóły przedstawia poniższa tabela.

Źródło: opracowanie własne

Z powyższej tabeli wynika, iż właściwie każde województwo oferuje wsparcie w ramach OZE. Z drugiej jednak strony środki finansowe w dużej mierze zostały wyczerpane i bieżący rok będzie ostatnim jeżeli chodzi o nabory wniosków w ramach OZE.

Program Rozwoju Obszarów Wiejskich

W przypadku inwestycji w miejscowościach należących do gminy wiejskiej, miejsko-wiejskiej z wyłączeniem miast powyżej 5 tys. mieszkańców oraz w miejscowościach gminy miejskiej o liczbie mieszkańców mniejszej niż 5 tys., wsparcie może być udzielane także w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich. W ramach działania 321 „Podstawowe usługi dla gospodarki i ludności wiejskiej” dofinansowanie mogą uzyskać m. in. projekty w zakresie wytwarzania lub dystrybucji energii ze źródeł odnawialnych, w szczególności wiatru, wody, energii geotermalnej, słońca, biogazu albo biomasy. Zakres pomocy obejmuje koszty inwestycyjne, w szczególności: zakup materiałów i wykonanie prac budowlano – montażowych oraz zakup niezbędnego wyposażenia.

Beneficjentem działania może być gmina lub jednostka organizacyjna, dla której organizatorem jest j.s.t. wykonująca zadania określone w zakresie pomocy.

Maksymalny poziom dofinansowania wynosi 75% kosztów kwalifikowanych. Ponadto maksymalna wysokość pomocy na realizację projektów w jednej gminie, w okresie realizacji Programu, nie może przekroczyć 3 mln zł. Organami odpowiedzialnymi za wdrażanie działania 321, są urzędy marszałkowskie w poszczególnych województwach. Obecnie trwają prace nad dokumentacją do działania, w związku z czym nie zostały jeszcze ogłoszone terminy naboru wniosków.

Pomimo wysychającego źródła dotacji unijnych na lata 2007-2013, Beneficjenci planujący inwestycje w OZE nie stoją na straconej pozycji. Z jednej strony nadal dostępne są środki w regionalnych programach, z drugiej pojawia się coraz szerszy wachlarz programów priorytetowych związanych z OZE i finansowanych przez NFOŚiGW. Dlatego planując ekologiczną inwestycję warto rozejrzeć się za potencjalnymi źródłami wsparcia, zwłaszcza jeśli chodzi o środki krajowe, których nie powinno zabraknąć do kolejnej perspektywy finansowej.

Maciej Noskowiak
Specjalista ds. funduszy unijnych
MCG S.A.

***
¹NPV (z ang. Net Present Value) – wartość NPV odpowiada nadwyżce zdyskontowanych przychodów z przedsięwzięcia nad zdyskontowanymi kosztami, jest więc miarą efektywności przedsięwzięcia.