Prowadzenie księgowości w Polsce wymaga od przedsiębiorcy bardzo dobrej znajomości przepisów. Niestety mnogość aktów prawnych, do których dochodzą również te wydawane przez Komisje Europejską powodują, że nawet ich dogłębne poznanie nie gwarantuje prawidłowego prowadzenia ewidencji księgowej w firmie. Przyczyną tego stanu rzeczy jest zbyt mała precyzja w formułowaniu praw, co przedkłada się na dostępną ilość interpretacji.

Pomimo literalnego brzmienia przepisów ustawy o rachunkowości cudzoziemiec z kraju UE oraz EOG nie ma takiego obowiązku. Stosownie do art. 2 ust. 1 pkt. 6 ustawy o rachunkowości osoby zagraniczne prowadzące działalność na terytorium Polski są obowiązane do prowadzenia pełnej księgowości zgodnie z tą ustawą. Obowiązek ten zaś stoi w sprzeczności z wynikającą z art. 13 ust. 1 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej zasadą, zgodnie z którą osoby zagraniczne z państw członkowskich UE, państw EOG, które mogą korzystać ze swobody przedsiębiorczości na podstawie umów zawartych przez te państwa ze Wspólnotą Europejską i jej państwami członkowskimi, mogą podejmować i wykonywać działalność gospodarczą na takich samych zasadach jak obywatele polscy.

 

Obywatele polscy zaś zgodnie z art. 24a ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, wykonujący działalność gospodarczą jako osoby fizyczne, wspólnicy spółek cywilnych, jawnych czy partnerskich osób fizycznych są obowiązane prowadzić podatkową księgę przychodów i rozchodów – a więc uproszczoną formę księgowości. Dopiero w momencie przekroczenia równowartości 1 mln 200 tys. Euro przychodów w roku, osoby te są zobowiązane od początku nowego roku kalendarzowego prowadzić pełną księgowość. Mimo wynikającej wprost z art. 43 Traktatu o Ustanowieniu Wspólnoty Europejskiej swobody przedsiębiorczości i zakazu jej ograniczania oraz wbrew wynikającej z art. 12 tego Traktatu zasady dyskryminacji jak również wbrew prymatowi prawa wspólnotowego polskie organy podatkowe przez dłuższy czas orzekały w indywidualnych sprawach podatników, iż unijne osoby fizyczne są obowiązane prowadzić pełną księgowość, gdy prowadzą działalność na terytorium Polski.

Przełomem okazała się być interpretacja Dyrektora Izby Skarbowej w Warszawie z 2 lutego 2009 r. (IPPB1/4160-1/09-2/AŻ), wydana na skutek uchylenia przez WSA pierwotnie wydanej interpretacji, w której organ ten, akceptując wyrok WSA i powołując się na wspomniane wyżej wolności i zasadę pierwszeństwa prawa wspólnotowego, stwierdził, iż cudzoziemiec z kraju UE, będący wspólnikiem spółki jawnej nie ma obowiązku prowadzenia pełnej księgowości do momentu osiągnięcia przez spółkę przychodów ze sprzedaży przekraczających równowartość 1 mln 200 tys. Euro rocznie.

Aleksandra Serafin, Tax Manager w BSJP Finance