Przepisy ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o  rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych  (Dz. U. z 2008 r. Nr 14, poz. 72 z późn. zm.) – dalej jako ustawa o rehabilitacji, zawierają uregulowania dotyczące możliwość uzyskania pomocy finansowej przez osoby niepełnosprawne, które prowadzą działalność gospodarczą.

W ten sposób osoba niepełnosprawna będąca przedsiębiorcą może uzyskać środki na:

• rozpoczęcie działalności gospodarczej,
• dofinansowanie odsetek od kredytów zaciągniętych na kontynuowanie działalności gospodarczej,
• refundację obowiązkowych składek na ubezpieczenia społeczne.

Na podstawie art. 12a ustawy o rehabilitacji osoba niepełnosprawna zarejestrowana w Powiatowym Urzędzie Pracy jako bezrobotna albo poszukująca pracy niepozostająca w zatrudnieniu może otrzymać ze środków PFRON jednorazowo środki na podjęcie działalności gospodarczej, rolniczej albo na wniesienie wkładu do spółdzielni socjalnej w wysokości określonej w umowie zawartej ze starostą, jeżeli nie otrzymała innych środków publicznych na ten cel.

Osoba niepełnosprawna w celu uzyskania środków na rozpoczęcie działalności gospodarczej składa wniosek, którego wzór określony został w rozporządzeniu Ministra Pracy i Polityki Społecznej w sprawie przyznania osobie niepełnosprawnej środków na podjęcie działalności gospodarczej, rolniczej albo na wniesienie wkładu do spółdzielni socjalnej (Dz. U. z 2007 r., Nr 194, poz. 1403 z późn. zm.). Następnie starosta informuje pisemnie wnioskodawcę o rozpatrzeniu wniosku, wzywając go do negocjacji warunków umowy. Negocjacje powinny zakończyć się w terminie 14 dni od dnia doręczenia wezwania.

Umowa powinna zawierać w szczególności:

1)   zobowiązanie starosty do:
a)  wypłaty środków w kwocie ustalonej w wyniku negocjacji,
b)  co najmniej jednokrotnego zweryfikowania prawidłowości realizacji warunków umowy przez wnioskodawcę, w czasie obowiązywania umowy;

2)   zobowiązanie wnioskodawcy m.in. do:
a)  przeznaczenia środków na cel określony w umowie,
b)  prowadzenia działalności gospodarczej lub członkostwa w spółdzielni socjalnej przez okres co najmniej 24 miesięcy, z uwzględnieniem okresów choroby, powołania do odbycia zasadniczej lub zastępczej służby wojskowej lub korzystania ze świadczenia rehabilitacyjnego,
c)  udokumentowania realizacji umowy na wezwanie starosty,
e)  informowania starosty o wszelkich zmianach dotyczących realizacji umowy w terminie 7 dni od dnia wystąpienia tych zmian,
f)  rozliczenia otrzymanych środków w terminie określonym w umowie,
g)  zwrotu:

• otrzymanych środków oraz
• odsetek od środków, naliczonych od dnia ich otrzymania w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych, w terminie 3 miesięcy od dnia otrzymania wezwania starosty do zapłaty lub ujawnienia naruszenia co najmniej jednego z warunków umowy.

Starosta przekazuje środki na rachunek bankowy wskazany we wniosku w terminie 14 dni od dnia zawarcia umowy.

Maksymalna wysokość przyznanych środków nie może przekroczyć piętnastokrotnego przeciętnego wynagrodzenia. Pod pojęciem „przeciętne wynagrodzenie” na podstawie art. 2 pkt 4 ustawy o rehabilitacji rozumie się przeciętne miesięczne wynagrodzenie w gospodarce narodowej w poprzednim kwartale od pierwszego dnia następnego miesiąca po ogłoszeniu przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego w formie komunikatu w Dzienniku Urzędowym Rzeczpospolitej Polskiej „Monitor Polski”. Wskazane środki, które uzyskuje niepełnosprawny przedsiębiorca objęte jest regułami pomocy de minimis.

Kolejnym rodzajem wsparcia dla osób niepełnosprawnych jest dofinansowanie do wysokości 50% oprocentowania kredytu bankowego zaciągniętego na kontynuowanie działalności gospodarczej (art. 13 ustawy o rehabilitacji). Może je otrzymać osoba niepełnosprawna  prowadząca już działalność gospodarczą albo własne lub wydzierżawione gospodarstwo rolne, jeżeli nie korzystała z pożyczki z PFRON na rozpoczęcie działalności gospodarczej albo rolniczej oraz z Funduszu Pracy na rozpoczęcie działalności gospodarczej albo pożyczka została spłacona lub w całości umorzona. Warunkiem udzielenia pomocy jest zawarcie stosownej umowy ze starostą. Powyższe dofinansowanie udzielane jest w ramach pomocy de minimis.

Natomiast na podstawie art. 25a ustawy o rehabilitacji istnieje możliwość uzyskania przez osoby niepełnosprawne z PFRON refundacji obowiązkowych składek na ubezpieczenie społeczne. Szczegółowe przepisy dotyczące refundacji zawarte zostały w Rozporządzeniu Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 9 stycznia 2009 r. w sprawie refundacji składek na ubezpieczenia społeczne osób niepełnosprawnych (Dz. U. z 2009 r. Nr 8, poz. 42)

Wsparcie dla niepełnosprawnych przedsiębiorców polega na tym, iż Fundusz refunduje osobie niepełnosprawnej wykonującej działalność gospodarczą obowiązkowe składki na ubezpieczenia emerytalne i rentowe w wysokości odpowiadającej wysokości składki, której podstawą wymiaru jest kwota określona w art. 18 ust. 8 oraz w art. 18a ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2007 r. Nr 11, poz. 74, z późn. zm.). Osoba niepełnosprawna wykonująca działalność gospodarczą składa do PFRON wniosek o wypłatę refundacji składek na ubezpieczenia społeczne za dany miesiąc. Refundacja składek na ubezpieczenia społeczne również jest udzielana na zasadach pomocy de minimis.

Mateusz Brząkowski, Doradca prawny POPON