Przedsiębiorcy odwlekający spłatę swoich zobowiązań finansowych, nie zawsze są świadomi konsekwencji takiego postępowania. Wierzyciele mają szereg sposobów na odzyskanie swoich należności. Jednym z nich może być upublicznienie informacji o dłużniku, lecz to nie cały wachlarz możliwości.

Konsekwencje niezapłaconych faktur mogą być dla firmy bardzo dotkliwe. Nawet jedna faktura może stać się przyczyną umieszczenia informacji o podmiocie i długu w Biurze Informacji Gospodarczej. W tym wypadku nie ma znaczenia przyczyna braku płatności czy czas jej przeterminowania. Informacje te będą szeroko dostępne publicznie, tak więc może ucierpieć na tym reputacja firmy.

Przesłanki umieszczenia informacji w BIG

Informacje o zobowiązaniu przedsiębiorcy mogą zostać zgłoszone do Biura przy spełnieniu kilku przesłanek. Zobowiązanie musiało powstać w związku z określonym stosunkiem prawnym. Łączna kwota wymagalnych zobowiązań dłużnika wobec wierzyciela powinna wynosić co najmniej 500 zł i muszą być one wymagalne od co najmniej 60 dni i upłynął co najmniej miesiąc od wysłania przez wierzyciela listem poleconym albo doręczenia dłużnikowi wezwania do zapłaty, zawierającego ostrzeżenie o zamiarze przekazania danych do Biura, z podaniem firmy i adresu siedziby.

Niezależnie, wierzyciel może przekazać do Biura Informacji Gospodarczej dane o zobowiązaniu dłużnika, także wtedy gdy  jego zobowiązanie zostało stwierdzone tytułem wykonawczym (czyli np. prawomocnym wyrokiem sądu) oraz minęło co najmniej 14 dni od wysłania przez wierzyciela listem poleconym pisma, zawierającego ostrzeżenie o zamiarze przekazania danych do Biura. Co szczególnie istotne, w rejestrze prowadzonym przez Biuro Informacji Gospodarczej można zamieszczać również informacje o wierzytelnościach przedawnionych pomimo, że dochodzenie takich roszczeń na drodze sądowej może okazać się praktycznie niemożliwe.

Aby jednak umieścić dane o zobowiązaniu dłużnika w BIG wierzyciel powinien podpisać umowę z jednym z podmiotów funkcjonujących w Polsce jako Biuro Informacji Gospodarczej (aktualnie istnieją trzy takie podmioty). Dostępność zamieszczonych tam informacji również jest ograniczona do podmiotów mających podpisaną z danym BIG umowę.
 

Należności bez tajemnic

Poza biurami informacji gospodarczej, wiadomości o długu mogą pojawić się także na tzw. giełdzie wierzytelności. Dzieje się tak, jeśli wierzyciel zdecyduje się na sprzedaż długu. Upublicznienie informacji o zaległościach bardzo utrudnia dłużnikowi nie tylko prowadzenie działalności gospodarczej, ale wręcz funkcjonowanie. Firma z długami traci wiarygodność w obrocie gospodarczym. Nie uzyska kredytu kupieckiego, ani finansowania zewnętrznego. Dłużnik – konsument będzie miał problem z uzyskaniem nawet kredytu konsumenckiego oraz z zawarciem umów np. z operatorem telefonicznym.

Innym narzędziem dolegliwym dla  dłużników jest wpis do Rejestru Dłużników Niewypłacalnych prowadzonego przez Krajowy Rejestr Sądowy.  Figurują w nim osoby fizyczne odpowiedzialne za firmy znajdujące się w stanie upadłości lub nie posiadające środków finansowych umożliwiających przeprowadzenie takiego procesu (niewypłacalne całkowicie) oraz osoby fizyczne, które zostały tam umieszczone na wniosek wierzyciela posiadającego tytuł wykonawczy, wystawiony przeciwko takiej osobie, jeśli dłużnik w terminie 30 dni od daty wezwania nie zapłacił należności stwierdzonej tytułem wykonawczym.

Sąd, czyli bolesna konsekwencja

Naturalną i chyba najkosztowniejszą dla dłużnika konsekwencją niepłacenia faktur jest proces sądowy o zapłatę, który wierzyciel może wytoczyć dłużnikowi z reguły w trybie uproszczonym (nakazowym lub upominawczym). Przegranie takiego procesu wiąże się z niemałymi kosztami, w tym kosztami zastępstwa prawnego pełnomocnika drugiej strony.
Wierzyciel dysponujący nakazem zapłaty (nawet nieprawomocnym) w postępowaniu nakazowym lub wyrokiem wydanym w sprawie gospodarczej, lub też tytułem zaopatrzonym w klauzulę wykonalności, może doprowadzić do obciążenia nieruchomości dłużnika hipoteką przymusową, za pośrednictwem sądu wieczystoksięgowego.

Komornik za progiem

Egzekucja sądowa prowadzona przez komornika to ostateczna i bardzo kosztowna dla dłużnika (do 15% egzekwowanej należności, nie licząc kosztów dodatkowych – np. wyceny biegłego), konsekwencja uporczywego zadłużenia. Komornik, działający w granicach wniosku wierzyciela, zajmując składniki majątkowe (ruchomości, wierzytelności, rachunki bankowe itp.) może spowodować sparaliżowanie funkcjonowania tak firmy, jak i gospodarstwa domowego dłużnika.

Czarny scenariusz czyli upadłość

Ostatecznym krokiem wierzyciela wobec dłużnika, który popadł w stan niewypłacalności, tj. nie wykonuje swoich wymagalnych zobowiązań pieniężnych jest wniosek do sądu gospodarczego o ogłoszenie upadłości dłużnika (definiuje to ustawa  „Prawo upadłościowe i naprawcze” z 28 lutego 2003 r.).  

Warto wiedzieć, że dłużnik lub osoby reprezentujące dłużnika (np. zarząd spółki), który zaprzestał spłacać swoje wymagalne zobowiązania pieniężne, czyli popadł w stan niewypłacalności, jest zobowiązany złożyć do sądu wniosek o ogłoszenie swojej upadłości. Jeśli tego nie zrobi, grozi mu (lub osobom zarządzającym danym podmiotem posiadającym zdolność upadłościową) orzeczenie o pozbawieniu go na okres od trzech do dziesięciu lat prawa do prowadzenia działalności gospodarczej oraz pełnienia funkcji członka rady nadzorczej. Podobnie pozbawiony jest możliwości występowania jako reprezentant lub pełnomocnik w spółce handlowej, przedsiębiorstwie państwowym, spółdzielni, fundacji lub stowarzyszeniu wykonywania działalności gospodarczej, a także nie może zasiadać w organach spółek prawa handlowego.

Szereg instytucji i rozwiązań systemowych chroni wierzycieli. Dłużnicy często jednak  wykorzystują luki i wady systemu prawnego. Warto więc rozważnie korzystać ze środków do zwalczania zmory współczesnego obrotu handlowego czyli braku regulowania w terminie zobowiązań pieniężnych, starając się, w miarę możliwości, zapobiegać powstawaniu zatorów płatniczych.
 

Szymon Kobierski

Pragma Inkaso